• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë, Departamenti i së Drejtës Penale
• Fusha e studimit: E Drejtë Penale
• Data e publikimit: 27.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Mirseda Shehdula
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: e akteve juridike për drejtësinë, Tiranë, 2006. 2. Konventa penale “Për korrupsionin”, botuar në Fletoren zyrtare, Nr. 2, 2006. 3. Konventa “Për trafikimin e personave, femrave për prostitucion, e të miturit”, botuar në Përmbledhje aktesh juridike ndërkombëtare, Tiranë, 2006. 4. Konventa e Këshillit të Europës kundër torturës 2004, botuar në Përmbledhje aktesh juridike ndërkombëtare, Tiranë, 2006 5. Konventa Europiane “Për krimin në fushën e kibernetikës”, botuar në Fletoren zyrtare, 2008. 6. Konventa Evropiane “Për pastrimin, depistimin, kapjen dhe konfiskimin e produkteve të krimit” ratifikuar me Ligj nr. 8646, datë 20.7.2000 (e njohur si Konventa e Strasburgut). 7. “Konventa e Kombeve të Bashkuara kundër krimit të organizuar ndërkombëtar” (dhe dy protokolleve shtesë të saj) ratifikuar me Ligj nr 8920, datë 11.7.2002 (e njohur si Konventa e Palermos). 8. Konventën e Kombeve të Bashkuara kundër trafikut të paligjshëm të drogave narkotike dhe të lëndëve psikotrope ratifikuar me Ligj nr. 8722, datë 26.12.2000; 9. Konventa e Këshillit të Evropës “Për pastrimin, kërkimin, kapjen dhe konfiskimin e produkteve të krimit dhe për financimin e terrorizmit” ratifikuar me Ligj nr. 9646, datë 27.11.2006 (e njohur si Konventa e Varshavës); 10. Konventa e Këshillit të Evropës “Për parandalimin e terrorizmit” ratifikuar me Ligj nr. 9641, datë 20.11.2006. Burime internet 1. Zhilla. F., Lamallari. B., “Evoluimi i strukturave të organizuara kriminale në Shqipëri”, OSFA 2016, fq 56, parë më 09.07.2024: http://www.osfa.al/sites/default/files/evolution_of_the_albanian_organized_crime_gro u ps.pdf 2. Anti-money laundering and counter-terrorist financing measures, Albania, Fifth Round Mutual Evaluation Report. Moneyval (2018), fq 34, parë më datë 23.07.2024: 151 https://rm.coe.int/committee-ofexperts-on-the-evaluation-of-anti-money-laundering- measur/16808ff138 3. Dyrmishi. A., Kamolli. M., “The administrative approach in fighting organized crime: Exploring the possibility of implementation in Albania”, fq 5, parë më datë 23.07.2024: http://csdgalbania.org/wpcontent/uploads/2018/11/The-administrative-approach-in- fighting-organized-crime-inAlbania.pdf 4. Musacchio, V., ‘’Krimi i organizuar transnacional, globalizimi dhe roli i bashkëpunimit ndërkombëtar’’, 10 prill 2018, parë më 05.05.2024. www.articolo21.org 5. Kuptim i Administratës Shtetërore Publike, parë më datë 23.08.2024, https://sites.google.com/site/juridikal/leksione/legjislacioni-kombeetar/moduli- iv/kuptimi-i-administrates-shteterore-publike 6. OKB, Traktatet Shumëpalëshe Depozituar tek Sekretari i Përgjithshëm Multilateral ‘Shqipëria, parë më datë 11.09.2024. < https://treaties.un.org/Pages/ TreatyParticipantSearch.aspx?clang=_en> 29 dhejtor 2023 7. KE, Lista e traktateve për Shqipërinë, parë më datë 11.09.2024. < https://www.coe.int/en/web/conventions/search-on-states/-/conventions/treaty/ > 29 dhjetor 2023 8. International Criminal Court, 2000, fq 33-34, parë më datë 01.10.2024. http://www.fes-tirana.org

The post Mirseda Shehdula – Krimi i organizuar transnacional Shqipëri-Itali appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë, Departamenti Penal
• Fusha e studimit: E Drejtë Penale
• Data e publikimit: 27.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Evangjeli Xhuvani
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Instituti i parashkrimit përbën një nga insitutet më të rëndësishme të së drejtës penale shqiptare, duke garantuar nnjë procesi të rregullt dhe të drejtë penal, si dhe në mbrojtjen efektive të të drejtave dhe lirive themelore të individit. Ky institut është i parashikuar në pjesën e përgjithshme të Kodit Penal dhe gjen zbatim edhe ne dispozitat e Kodit të Procedurës Penale. Funksionimi i mekanizmit të parashkrimit mbështetet në një sërë parimesh themelore të së drejtës penale, përfshirë parimin e sigurisë juridike, parimin e ligjshmërisë, humanizmit, dënueshmërisë dhe të tjera, të cilat bëhen të dukshme gjatë analizës së këtij institucioni juridik. Kodi Penal shqiptar parashikon dy forma të parashkrimit: parashkrimin e ndjekjes penale dhe parashkrimin e ekzekutimit të dënimit. Qëllimi i këtij punimi është të shqyrtojë në mënyrë të detajuar karakteristikat kryesore të këtij instituti, me fokus në afatet kohore të përcaktuara nga legjislacioni penal, si dhe ndikimin e tyre në garantimin e të drejtave themelore të individëve, në harmoni me parimet bazë të së drejtës penale. ajo që është me rëndësi në këtë punim është edhe analiza e nocioneve sit ë ndërprerjes dhe të pezullimit të parashkrimit dhe nevojat e ndryshimeve ligjore. Gjithashtu, punimi përfshin një analizë krahasuese me legjislacione të vendeve të tjera, me synim evidentimin e ngjashmërive dhe dallimeve në trajtimin e këtij institucioni. Kjo analizë nënvizon rëndësinë e gjerë që parashkrimi ka jo vetëm në kuadrin e së drejtës penale shqiptare, por edhe në sistemet penale të shteteve të së drejtës në përgjithësi, duke krahasuar legjislacionet përkatëse dhe evidentuar se cilat janë problematikat në legjislacionin tonë të brendshëm. Në një pjesë e rëndësishme e këtij punimi i kushtohet analizës së praktikës gjyqësore, e cila reflekton qartë ndikimin e madh të këtij instituti dhe ndërlidhjen e tij me institute të tjera të së drejtës penale. Për të ilustruar më mirë zbatimin praktik të parashkrimit, janë paraqitur raste konkrete nga jurisprudenca, të cilat ndihmojnë në kuptimin më të saktë dhe të drejtë të këtij instituti në kontekste të ndryshme ligjore.

Abstract: The statute of limitations constitutes one of the most important institutions of Albanian criminal law, ensuring a fair and regular criminal process, as well as the effective protection of individuals’ fundamental rights and freedoms. This institution is provided for in the General Part of the Albanian Criminal Code and is also applicable within the provisions of the Code of Criminal Procedure. The functioning of the statute of limitations is supported by several fundamental principles of criminal law, including the principles of legal certainty, legality, humanity, punishability, and others, which become apparent throughout the analysis of this legal institution. The Albanian Criminal Code recognizes two types of statutes of limitations: the statute of limitations for criminal prosecution and the statute of limitations for the execution of punishment. The aim of this paper is to examine in detail the main characteristics of this institution, with a focus on the time limits defined by the criminal legislation, as well as their impact on the guarantee of fundamental rights of individuals in harmony with the core principles of criminal law. Of particular importance in this study is also the analysis of concepts such as the interruption and suspension of the statute of limitations, as well as the need for legislative amendments. Furthermore, the paper includes a comparative analysis with the legislation of other countries, with the aim of identifying similarities and differences in the treatment of this institution. This analysis emphasizes the broad importance that the statute of limitations holds not only within the framework of Albanian criminal law but also in the criminal law systems of rule-of-law states in general, by comparing respective legislations and highlighting the issues present in our domestic legal framework. A significant part of this study is devoted to the analysis of judicial practice, which clearly reflects the major impact of this institution and its interconnection with other institutions of criminal law. To better illustrate the practical application of the statute of limitations, concrete cases from jurisprudence are presented, which help to gain a more accurate and fair understanding of this institution in various legal contexts.

The post Evangjeli Xhuvani – Parashkrimi i ndjekjes penale dhe i ekzekutimit të vendimeve penale appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Biologjisë
• Fusha e studimit: Shkencat Biologjike
• Data e publikimit: 22.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Sara Pupe
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Zhvillimi i qëndrueshëm përfaqëson një nga konceptet më të rëndësishme dhe është bërë një prioritet global për përballimin e sfidave mjedisore, sociale dhe ekonomike. Ndryshimet klimatike, degradimi i burimeve natyrore, rritja e pabarazive sociale dhe transformimet teknologjike kanë theksuar nevojën për politika dhe praktika që sigurojnë një ekuilibër ndërmjet zhvillimit ekonomik, mbrojtjes së mjedisit dhe mirëqenies sociale. Në këtë kuadër, arsimi konsiderohet një nga mekanizmat më të rëndësishëm për promovimin e zhvillimit të qëndrueshëm, pasi ai kontribuon në zhvillimin e njohurive, aftësive, vlerave dhe kompetencave që u mundësojnë individëve të marrin vendime të përgjegjshme dhe të kontribuojnë në ndërtimin e një shoqërie më të qëndrueshme. Pavarësisht rëndësisë që edukimi për zhvillim të qëndrueshëm ka fituar në politikat ndërkombëtare dhe në dokumentet strategjike të UNESCO-s dhe Kombeve të Bashkuara, studimet tregojnë se ende ekziston një hendek ndërmjet integrimit formal të këtij koncepti në kurrikula dhe nivelit të njohurive, perceptimeve dhe qëndrimeve të nxënësve dhe studentëve. Në Shqipëri, kërkimet empirike në këtë fushë janë të kufizuara, veçanërisht ato që analizojnë njëkohësisht dimensionin njohës, praktik dhe pedagogjik të zhvillimit të qëndrueshëm. Kjo krijoi nevojën për realizimin e këtij studimi, i cili synon të ofrojë evidencë shkencore mbi mënyrën se si të rinjtë shqiptarë e kuptojnë dhe e vlerësojnë zhvillimin e qëndrueshëm. Qëllimi kryesor i studimit ishte analizimi i njohurive, perceptimeve dhe qëndrimeve të nxënësve të arsimit parauniversitar dhe studentëve universitarë ndaj zhvillimit të qëndrueshëm, si dhe vlerësimi i rolit të arsimit dhe teknologjisë në formimin e këtyre qëndrimeve. Në përputhje me këtë qëllim u formulua një seri objektivash dhe hipotezash kërkimore, të cilat synuan të evidentonin lidhjet ndërmjet njohurive, perceptimeve, arsimit dhe përdorimit të teknologjisë, si dhe

Fjalë kyçe: zhvillimi i qëndrueshëm, edukimi për zhvillim të qëndrueshëm, nxënës,

Abstract: Sustainable development has become a global priority, requiring educational institutions to prepare informed, responsible, and active citizens capable of addressing environmental, social, and economic challenges. The aim of this study was to examine the knowledge, perceptions, and attitudes of secondary school and university students toward sustainable development and to assess the role of education and technology in shaping these attitudes. The study was conducted in educational institutions in the Tirana Region, Albania, involving a sample of 500 participants, including 250 secondary school students and 250 university students, selected through stratified random sampling. A quantitative cross-sectional research design was employed. Data were collected using a structured questionnaire consisting of four sections. The instrument demonstrated excellent internal consistency (Cronbach’s Alpha = 0.906). Data analysis was performed using IBM SPSS Statistics Version 29, applying descriptive and inferential statistical techniques, including Pearson correlation, linear regression, and Analysis of Variance (ANOVA). The findings indicate that participants possess a satisfactory level of knowledge about sustainable development and generally positive perceptions and attitudes toward environmental protection and sustainable practices. Strong and statistically significant positive relationships were found between knowledge, perceptions, education, and technology. University students participants demonstrated significantly higher levels of knowledge and more positive attitudes than secondary school students. The study concludes that education and technology are key drivers in developing sustainability competencies and fostering responsible attitudes among young people. These findings provide empirical evidence supporting the integration of sustainability across educational curricula and the increased use of innovative teaching approaches and digital technologies within the Albanian education system

Keywords: sustainable development, education for sustainable development, pupils,

The post Sara Pupe – Perceptimi i konceptit të zhvillimit të qëndrueshëm tek nxënësit dhe studentët e sistemit parauniversitar dhe universitar: një vështrim kritik appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Bioteknologjisë
• Fusha e studimit: Bioteknologji
• Data e publikimit: 22.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Ornela Luka
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstract: The study on water quality and its impact on public health is among the most priority and contemporary issues in the field of environmental and health sciences. Water is an essential resource for the existence and development of life, while ensuring its quality remains one of the major global challenges. Increasing urbanization, industrial expansion, agricultural and livestock activities, together with climate change, have intensified pressure on aquatic environments, directly contributing to the deterioration of both surface and groundwater quality. In this context, the correlation between the physicochemical and microbiological parameters of water is an absolute necessity for environmental protection and public health safeguarding. The interest in conducting this study is related to the fact that the waters of the Buna river, Lake Shkodra, particularly in the Shiroka area and the Viluni Lagoon in Velipoja, hold significant importance for the local population, tourism, the natural environment, and the economic development of the region. These areas constitute aquatic systems with high ecological, touristic, and socio-economic value; however, they are simultaneously exposed to various anthropogenic and natural pressures. Urban and rural discharges, agricultural and livestock activities, the growth of tourism, as well as hydrological and climatic phenomena continuously affect water quality and contribute to the spread of microbiological degradation. This dissertation aims to analyze and interpret the correlation between the spatial variability of physicochemical parameters and microbiological indicators of water quality, with a particular focus on fecal coliforms, intestinal enterococci, and Escherichia coli. The study is based on laboratory analyses, international standard methods, and contemporary statistical techniques, which have enabled the identification of influencing factors on the distribution of pollution and on the microbiological quality of the studied waters. An important element of this study has been the identification of the relationship between microbiological contamination and its potential impact on public health. During the realization of this research, fieldwork, laboratory analyses, and statistical data processing were carried out. This study presents an innovation, as for the first time different ecosystems such as rivers, lakes, lagoons, and the sea have been analyzed across a wide geographical extent, contributing to the advancement of knowledge in the field of environmental analysis and water resource quality assessment. A total of 3934 laboratory analyses were performed, of which 3024 analyses correspond to physicochemical parameters, while 910 analyses were conducted for microbiological indicators. Through this study, the aim is to provide a scientific contribution to clarifying the processes that govern water pollution and to establish a solid basis for the sustainable management of water resources. The results of this

The post Ornela Luka – Zbulimi i korrelacioneve ndërmjet ndryshueshmërisë hapsinore dhe faktorëve fiziko-kimike ndikues në cilësinë mikrobike (CF/SF, E. coli) të lumit Buna, Shirokës dhe Vilunit në Velipojë, si ujëra tipike komplekse me impakt në shëndetin publik appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Biologjisë
• Fusha e studimit: Shkencat Biologjike
• Data e publikimit: 22.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Brillanda Berdica
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Integrimi i teknologjisë në mësimdhënie është rritur dhe është bërë një komponent thelbësor i qasjeve moderne mësimore, të cilat ndryshojnë ndjeshëm mënyrën se si komunikohet dhe mësohet informacioni. Lënda biologji, që kërkon një ndërthurje të njohurive konceptuale dhe përvojës praktike. Përdorimi i burimeve dhe instrumenteve të përparuara teknologjikisht në mësimdhënien e biologjisë po transformon mësimdhënien e biologjisë në shkolla si dhe ndikon në rritjen akademike te nxënësve.. Teknologjia ofron një gamë të gjerë mundësish për të përmirësuar procesin e mësimdhënies, për të stimuluar një pjesëmarrje më të gjerë dhe për të thelluar aftësitë dhe shkathtësitë e nevojshme për sukses tek nxënësit. Në këtë hulumtim shqyrtohet pozicioni i njohurive në kurrikulën e biologjisë, së bashku me mënyrat se si zbatimi i tyre në procesin e mësimdhënies dhe edukimit ndikon në performancën akademike të studentëve dhe rrit aftësinë e tyre për arsyetim logjik, zgjidhjen e problemeve dhe kërkimin në shkencë. Qasjet teknologjike inovative po zëvendësojnë dhe plotësojnë në mënyrë progresive metodat tradicionale të mësimdhënies në një mjedis arsimor që ndryshon me shpejtësi. Përdorimi i platformave dhe materialeve interaktive, , si dhe i sistemeve digjitale, ka transformuar mënyrën se si studentët ndërveprojnë me përmbajtjen, komunikojnë dhe vlerësohen. Ky ndryshim është veçanërisht i dukshëm në fushën e biologjisë, ku ndërhyrjet teknologjike mund ta rrisin shumë kompleksitetin dhe dinamikën e lëndës. Përmes modeleve digjitale, laboratorëve virtualë dhe mjeteve të vizualizimit të të dhënave, studentët mund të analizojnë procese dhe fenomene biologjike në mënyra që më parë nuk ishin të mundura. Qëllimi i integrimit të njohurive në kurrikulën e biologjisë është përmirësimi i procesit arsimor dhe zhvillimi i aftësive të studentëve, jo thjesht zëvendësimi i metodave tradicionale të mësimdhënies. Përmes teknologjisë, studentët kuptojnë më mirë lidhjen ndërmjet teorisë dhe zbatimit praktik në fusha si: bioteknologjia, shkenca mjedisore dhe shëndeti,. Përveç kësaj, teknologjia promovon të nxënit aktiv dhe të pavarur, duke mbështetur mësimdhënie të diferencuar. Një nga objektivat kryesore të studimit është vlerësimi i teknologjisë në zhvillimin e aftësive kognitive, analitike dhe njohurive shkencore. Këto aftësi janë shumë të rëndësishme për kuptimin e përmbajtjes së biologjisë, hartimin e eksperimenteve, analizën e të dhënave dhe vendimmarrjen logjike.. Për më tepër, integrimi i teknologjisë nxit bashkëpunimin, përmirëson aftësitë e zgjidhjes së problemeve dhe forcon komunikimin, të cilat janë të domosdoshme në mjediset akademike dhe profesionale. Një tjetër komponent i rëndësishëm është analiza e ndikimit të teknologjisë në arritjet akademike. Angazhimi i studentëve me materiale interaktive dhe burime digjitale përmirëson kuptimin dhe zbatimin e koncepteve biologjike. Përveç kësaj, teknologjia mundëson forma më dinamike dhe të përshtatshme vlerësimi, duke iu ofruar pedagogëve të dhëna të vlefshme mbi progresin e studentëve dhe fushat që kërkojnë përmirësim.. Monitorimi i performancës përmes platformave digjitale lehtëson ndërhyrje të personalizuara, të cilat përmirësojnë rezultatet e të nxënit. Rritja e kërkesës për kompetenca teknologjike dhe aftësi digjitale në tregun e punës thekson rolin e teknologjisë në mësimdhënie. Aftësitë e fituara përmes përdorimit të teknologjive arsimore janë thelbësore për suksesin e studentëve në të ardhmen, në një mjedis gjithnjë e më shumë të digjitalizuar dhe të ndërlidhur. Kurrikula e biologjisë, me theksin e saj në hetimin dhe arsyetimin shkencor, ofron një mjedis të përshtatshëm për integrimin e teknologjisë, duke mbështetur zhvillimin akademik dhe përgatitjen e studentëve për profesione të ndryshme. Hulumtimi analizon mënyrat e integrimit të teknologjisë në mësimdhënien e biologjisë dhe ndikimin e saj në arritjet akademike të studentëve. Duke u mbështetur në studime rasti, analiza teorike dhe kërkime empirike, ai synon të ofrojë një perspektivë të qartë mbi përdorimin e teknologjisë për përmirësimin e procesit të mësimdhënies dhe të nxënit. Studimi përqendrohet në lidhjen midis teknologjisë, zhvillimit të aftësive dhe rezultateve akademike. Gjetjet sugjerojnë se teknologjia jo ve

Fjalë kyçe: biologji, teknologji në mësimdhënie, aftësi teknologjike, arritje akademike,

Abstract: The impact of technology on students’ skills, competence, and academic development is the main focus of this study, which explores how technology improves the learning of biology. Digital tools enhance understanding, engagement, and the effective application of knowledge. Their ineffective use is limited by the lack of assessment methods, difficulties in curricular integration, inconsistent student engagement, deficiencies in teacher training, and limited access to technology. To address these concerns, the study aims to evaluate the effectiveness of integrating technology into the biology curriculum in order to improve teaching and learning. It also examines how innovative teaching methods contribute to the development of students’ knowledge, skills, and learning outcomes. The research population consists of students from the Faculty of Education Sciences and the Faculty of Natural Sciences at the “Luigj Gurakuqi” University of Shkodër. A selected group of students was interviewed to gain a deeper qualitative understanding of the specific mechanisms through technology-influenced teaching methods and students’ learning behaviors. The study formulated hypotheses to assess the correlation between students’ technological proficiency and its use in the classroom, whether technological competence influences the improvement of students’ learning outcomes through the use of technology in the classroom, whether students’ professional competencies are developed through the use of technology in teaching, and whether the use of technology in teaching influences the improvement of students’ academic performance. Data analysis using descriptive statistics, binary logistic regression analysis, analysis of variance (ANOVA), and correlation was employed to evaluate the relationships between students’ academic achievement and the performance of technological integration. The proposed hypothesis whether the use of technology in teaching influences students’ skills, abilities, and academic achievement was assessed based on data collected from questionnaires and their processing. The results showed that the use of technology in teaching increases students’ competencies and academic achievement

Keywords: biology, teaching technology, technological skills, academic achievement,

The post Brillanda Berdica – Të mësuarit përmes teknologjisë. Aplikimi në procesin e mësimdhënies dhe mësimnxënies. Roli i saj në zhvillimin e aftësive dhe kompetencave, si dhe në performancën akademike të studentëve në kurrikulën e biologjisë appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Bioteknologjisë
• Fusha e studimit: Bioteknologji
• Data e publikimit: 22.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Blerina Çullaj
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ujërat sipërfaqësorë përfaqësojnë një burim thelbësor për ekosistemet dhe për shëndetin publik, por presioni i shtuar antropogjen, urbanizimi, turizmi, aktivitetet bujqësore dhe shkarkimet e patrajtuara të ujërave të zeza kontribuojnë në rritjen e ndotjes në lumenj, liqene dhe zonat bregdetare. Në këtë punim u vlerësua cilësia mikrobiologjike e ujërave sipërfaqësorë të Liqenit të Butrintit, Detit Jon (Sarandë) dhe Liqenit të Ohrit (Pogradec), nëpërmjet analizës së indikatorëve bakterialë –koliformë fekalë (CF) dhe streptokokë fekalë (SF), me metodën MPN, sipas standardeve ISO 9308-2:2012 dhe ISO 7899-1:1998. parametrave fiziko-kimike dhe origjinës së ndotjeve me impakt në shëndetin publik. U anlizua gjithashtu E. coli në moluskun, M. galloprovincialis, sipas standardit ISO 16649-3:2015. Cilësia e ujit u demostrua edhe në analizimin e sëmundjeve infektive me burim ujin. Bazuar në rezultatet e marra edhe përgjigjet e individëve nëpërmjet anketave, u demonstruan të njëjtat perceptime ndaj cilësisë të ujrave për këto zona. Për herë të parë prezantohet një ndërthurje disa disiplinash me vlerë mjedisore, ekonomike, shëndetësore dhe shkencore për rëndësinë dhe rrezikun që paraqet cilësia e ujrave sipërfaqësorë në jetën tonë. Gjetjet, bazuar në analizën statistikore të programeve EXEL dhe IBM SPSS statistics (version 27), nënvizuan nevojën për qasje të diferencuara ndërhyrjeje dhe vlerësim më të kujdesshëm të faktorëve lokalë për cilësinë e ujrave larës

Fjalë kyçe: Indikatorë bakterialë (CF/SF), Escherichia coli, midhja M. galloprovincialis, Shëndeti Public,

Abstract: on regulated marine biotoxins. EFSA Journal, 7(8), 1306. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2009.1306 – European Parliament and Council of the European Union. (2000). Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2000 establishing a framework for Community action in the field of water policy. Official Journal of the European Communities, L 327, 1–73. https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=CELEX:32000L0060 – European Parliament and Council of the European Union. (2006). Directive 2006/7/EC of the European Parliament and of the Council of 15 February 2006 concerning the management of bathing water quality and repealing Directive 76/160/EEC. Official Journal of the European Union, L 64, 37–51. https://eur- lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32006L0007 – European Parliament and Council of the European Union. (2004). Regulation (EC) No 853/2004 of the European Parliament and of the Council of 29 April 2004 laying down specific hygiene rules for food of animal origin. Official Journal of the European Union, L 139, 55–205. https://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=CELEX:32004R0853 – European Parliament and Council of the European Union. (2017). Regulation (EU) 2017/625 of the European Parliament and of the Council of 15 March 2017 on official controls and other official activities performed to ensure the application of food and feed law, rules on animal health and welfare, plant health and plant protection products. Official Journal of the European Union, L 95, 1–142. https://eur- lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32017R0625 – Fattorini, D., Notti, A., Di Lella, L. A., Nannoni, F., Gabellini, M., & Regoli, F. (2008). The use of mussels (Mytilus galloprovincialis) as bioindicators of environmental contamination: A review. Marine Environmental Research, 66(1), 1–8. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2008.02.002 – Fisher, M. C., Alastruey-Izquierdo, A., Berman, J., Bicanic, T., Bignell, E. M., Bowyer, P., Bromley, M. J., Brüggemann, R. J. M., Garber, G., Cornely, O. A., Foden, W., Gurr, S. J., Harrison, T. S., Johnson, E. M., Kuijpers, J., Rhodes, J., & Verweij, P. E. (2022). Tackling the emerging threat of antifungal resistance to human health. Nature Reviews Microbiology, 20(9), 557–571. https://doi.org/10.1038/s41579-022-00720-1 – Flores-Mireles, A. L., Walker, J. N., Caparon, M., & Hultgren, S. J. (2015). Urinary tract infections: Epidemiology, mechanisms of infection and treatment options. Nature Reviews Microbiology, 13(5), 269–284. https://doi.org/10.1038/nrmicro3432 – Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2022). The state of world fisheries and aquaculture 2022: Towards blue transformation. FAO. https://doi.org/10.4060/cc0461en – Foxman, B. (2010). The epidemiology of urinary tract infection. Nature Reviews Urology, 7(12), 653–660. https://doi.org/10.1038/nrurol.2010.190

Keywords: Bacterial indicators (FC/FS), Escherichia coli, Mytilus galloprovincialis, public health,

The post Blerina Çullaj – Vlerësimi i cilësisë mikrobiologjike të ujrave sipërfaqësorë nëpërmjet indikatorëve bakterialë, Cf/Sf dhe origjinës së këtyre ndotjeve me impakt në shëndetin publik appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Aida SOTIRI
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave Sociale, Departamenti Pedagogjisë dhe Psikologjisë
Fusha e studimit: Edukim
Data e publikimit: 19.10.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe
© E drejta e autorit: Aida SOTIRI
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakt

Studimi empirik-statistikor ka për qëllim identifikimin dhe analizimin e pengesave që kufizojnë realizimin efektiv të arsimit gjithëpërfshirës për nxënësit me nevoja të veçanta në klasat e arsimit fillor në shkollat 9-vjeçare të territorit që mbulon Drejtoria Rajonale e Arsimit Parauniversitar Fier. Hulumtimi mbështetet në modelin teorik të Booth dhe Ainscow mbi gjithëpërfshirjen, duke u fokusuar në tre komponentët kryesorë: kulturat gjithëpërfshirëse, politikat gjithëpërfshirëse dhe praktikat gjithëpërfshirëse.

Për mbledhjen e të dhënave është përdorur një pyetësor i strukturuar me shkallë Likert, i hartuar në përputhje me kuadrin teorik dhe të përshtatur për kontekstin shqiptar. Studimi përfshin një kampion prej 368 mësuesish të arsimit fillor dhe mësuesish ndihmës, të përzgjedhur nga një popullatë prej 1297 mësuesish. Të dhënat janë analizuar përmes metodave të statistikës deskriptive, krahasuese dhe inferenciale, duke përfshirë analiza korrelative dhe modele regresive për të identifikuar faktorët që ndikojnë në realizimin e arsimit gjithëpërfshirës.

Rezultatet tregojnë se, megjithëse ekziston një nivel i lartë ndërgjegjësimi dhe qëndrimi pozitiv ndaj kulturave gjithëpërfshirëse, sfidat kryesore lidhen me dobësitë në politikat institucionale dhe zbatimin e praktikave pedagogjike në klasë. Mungesa ose funksionimi i kufizuar i klasave burimore, burimet e pamjaftueshme didaktike, si dhe hendeku midis trajnimeve të ndjekura dhe aplikimit praktik të tyre, identifikohen si pengesa të rëndësishme. Gjithashtu, studimi evidenton ndikimin e faktorëve demografikë dhe profesionalë të mësuesve në perceptimin dhe zbatimin e gjithëpërfshirjes.

Ky hulumtim kontribuon në kuptimin e thelluar të realitetit të arsimit gjithëpërfshirës në arsimin fillor në Shqipëri dhe ofron bazë shkencore për formulimin e rekomandimeve konkrete për përmirësimin e politikave arsimore, zhvillimin profesional të mësuesve dhe përforcimin e praktikave gjithëpërfshirëse në shkollë.

Fjalë kyçe: arsim gjithëpërfshirës, pengesa, mësues, prindër, praktika pedagogjike, politikë arsimore.

Abstract

This empirical-statistical study aims to identify and analyze the obstacles that limit the effective implementation of inclusive education for students with special neds in primary education classes in 9-year schools in the territory covered by the Regional Directorate of Pre-university Education Fier. The research is based on Booth and Ainscow’s theoretical model on inclusion, focusing on thre main components: inclusive cultures, inclusive policies and inclusive practices.

A structured Likert-scale questionnaire, designed in accordance with the theoretical framework and adapted to the Albanian context, was used to collect data. The study included a sample of 368 primary school teachers and assistant teachers, selected from a population of 1297 teachers. The data were analyzed using descriptive, comparative and inferential statistical methods, including correlational analysis and regression models to identify factors that influence the implementation of inclusive education.

The results show that, although there is a high level of awareness and positive attitude towards inclusive cultures, the main challenges are related to weaknesses in institutional policies and the implementation of pedagogical practices in the classroom. The absence or limited functioning of resource classrooms, insufficient didactic resources, as well as the gap betwen the training attended and their practical application, are identified as important obstacles. The study also highlights the impact of teachers’ demographic and professional factors on the perception and implementation of inclusion.

This research contributes to a deper understanding of the reality of inclusive education in primary education in Albania and provides a scientific basis for formulating concrete recommendations for improving educational policies, the professional development of teachers, and the strengthening of inclusive practices in schools.

Keywords: inclusive education, barriers, teachers, parents, pedagogical practices, educational policy.

The post Aida SOTIRI – PENGESAT NË PËRFSHIRJEN E KLASAVE GJITHËPËRFSHIRËSE TË NXËNËSVE ME NEVOJA TË VEÇANTA appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Griselda KORÇARI
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Biologjisë
Fusha e studimit: Shkencat Biologjike
Data e publikimit: 16.10.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe
© E drejta e autorit: Griselda KORÇARI
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

ABSTRAKT

Hyrje: Alergjitë ushqimore dhe intoleranca ushqimore janë dy nga ceshtjet kryesore me të cilat po përballet mjekesia. Vlerësimi i prevalencës është një sfidë e madhe. Studimet epidemiologjike kanë dokumentuar një rritje të qëndrueshme të prevalencës së alergjive ushqimore gjatë dekadave të fundit, fenomen ky i lidhur me ndryshimet e dietës, modifikimin e mikrobiotës intestinale, hipotezën e higjienës, si dhe faktorë mjedisorë e gjenetikë. Ndërkohë që kjo prevalencë është në trend rritës, popullata shqiptare mbetet një fushë e pashfrytëzuar sa duhet nga pikëpamja e hulumtimit shkencor dhe epidemiologjik në lidhje me këto fenomene.

Qëllimi: Ky studim synon të vlerësojë për herë të parë prevalencën e alergjive dhe intolerancave ushqimore në popullatën shqiptare, duke kontribuar kështu në ndërtimin e një baze të dhënash kombëtare të domosdoshme për hartimin e politikave shëndetësore, udhëzimeve klinike dhe strategjive parandaluese.

Material dhe metoda: Ky studim transversal u realizua gjatë periudhës 2023–2026, duke përfshirë një kampion të gjerë të popullatës shqiptare të të gjitha grupmoshave, nga fëmijëria e hershme deri në moshën e tretë. Për identifikimin dhe vlerësimin e alergjive ushqimore të ndërmjetësuara imunologjikisht, u aplikua testi Polycheck. Në total, 682 individë iu nënshtruan këtij testimi. Për vlerësimin e intolerancave ushqimore u përdor testi Food Explorer, një metodë imunologjike e bazuar në matjen e antitrupave specifikë IgG ndaj 286 proteinave specifike ushqimore, që e pozicionon këtë panel ndër më të gjerët e disponueshëm aktualisht në diagnostikën e intolerancave ushqimore. Ky test mundëson identifikimin e reaksioneve të vonuara ushqimore — të cilat shpesh mbeten të padiagnozuara për shkak të natyrës së tyre subklinike dhe jo-imediante — duke ofruar kështu një pamje gjithëpërfshirëse të tolerancës imunologjike ndaj ushqimeve të ndryshme. Testimit me metodën Food Explorer iu nënshtruan 92 individë, të përzgjedhur mbi bazën e simptomatologjisë klinike sugjestive për intolerancë ushqimore.

Rezultatet e studimit: Rezultatet laboratorike të testimit u përpunuan me programin SPSS, versioni 21. Nisur nga objektivat e studimit, kemi këto rezultate:

Profili i përgjithshëm i sensibilizimit: Prevalenca më e lartë e sensibilizimit rezulton për frutat, perimet dhe mishin — model në përputhje me të dhënat epidemiologjike europiane dhe mesdhetare. Pra rezulton një dominancë e sensibilizimit nga proteinat bimore.

Sensibilizimi sipas grupmoshës: Në fëmijërinë e hershme dominojnë proteinat shtazore si shkaktar i alergjive ushqimore. Në adoleshencë dominojnë frutat dhe arrorët, ndërsa në moshën adulte dominojnë produktet detare. Vihet re një zhvendosje progresive e profilit të sensibilizimit me rritjen e moshës.

Sensibilizimi sipas gjinisë: Rezulton se meshkujt shfaqën sensibilizim më të zakonshëm për shumicën e kategorive të ushqimeve, por diferenca statistikisht të rëndësishme u gjetën vetëm për disa prej tyre.

Variacionet sezonale të sensibilizimit: Në pranverë rezulton nivel i lartë i sensibilizimit nga perimet dhe frutat. Ky sensibilizim i lartë vazhdon edhe në stinën e verës. Ndërsa në vjeshtë dhe në dimër sensibilizimi nga frutat dhe perimet ulet dhe rritet sensibilizimi nga produktet me natyrë shtazore. Këto fenomene vërtetojnë se sensibilizimi ushqimor NUK është fenomen statik — ai është dinamik, i ndikuar nga ekspozimi mjedisor, sezonaliteti i poleneve dhe faktorët imunologjikë pollen–ushqim (PFAS).

Përsa i përket vlerësimit të intolerancës ushqimore me Food Explorer, rezultatet laboratorike treguan nivel të lartë të reaktivitetit nga veza (e bardha dhe e verdha e vezës), konkretisht me 62% dhe 59.8%, e ndjekur nga frutat ekzotike (ananas, kivi, fik) dhe domate, gruri (28.3%).

Konkluzionet: Ky studim është studimi i parë në Shqipëri që paraqet një tablo të qartë të nivelit të sensibilizimit ndaj llojeve të ndryshme të ushqimeve, si edhe kontribuon në vlerësimin e përcaktimit të intolerancës ushqimore duke përdorur teste laboratorike. Ai ka një rëndësi të veçantë nga pikëpamja epidemiologjike, duke shërbyer si bazë për studime të mëtejshme multidisiplinare në fushën e alergologjisë dhe mjekësisë ushqyese.

Fjalë kyç: alergji ushqimore,intoleranca ushqimore,Polycheck, Food EXPLORER,sensibilizimi.

Abstract

Introduction: Food allergies and food intolerances are two of the major challenges facing modern medicine. Accurately measuring the prevalence of these conditions remains a considerable challenge. Scientific research has demonstrated a consistent increase in the prevalence of food allergies over recent decades, a trend associated with changes in dietary habits, alterations in intestinal microbiota, the hygiene hypothesis, as well as environmental and genetic factors. Despite this growing prevalence, the Albanian population remains insufficiently studied from a scientific and epidemiological standpoint with regard to these phenomena.

Objective: This study aims to assess, for the first time, the prevalence of food allergies and food intolerances in the Albanian population, thereby contributing to the establishment of a national database essential for the development of health policies, clinical guidelines, and preventive strategies.

Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted over the period 2023–2026 and included a large sample drawn from the Albanian population across all age groups, from early childhood through older adulthood. To identify and assess immunologically mediated food allergies, the Polycheck test was applied . A total of 682 individuals underwent this test. For the assessment of food intolerances, the Food Explorer test was employed, an immunological method measuring specific IgG antibodies against 286 distinct food proteins, positioning this panel among the most comprehensive currently available in the field of food intolerance diagnostics. This test enables the identification of delayed food reactions — which frequently remain undiagnosed due to their subclinical and non-immediate nature — thereby providing a comprehensive overview of immunological tolerance to various foods. A total of 92 individuals underwent Food Explorer testing, selected on the basis of clinical symptomatology suggestive of food intolerance.

Study Results: Laboratory data were processed using SPSS statistical software, version

21. In accordance with the study objectives, the principal findings are as follows:

Overall Sensitization Profile: The highest prevalence of sensitization was recorded for fruits, vegetables, and meat — a pattern consistent with European and Mediterranean epidemiological data. These findings indicate a predominance of sensitization to plant-derived proteins.

Sensitization by Age Group: In early childhood, food allergies are predominantly triggered by animal-derived proteins. In adolescence, fruits and tree nuts are the leading sensitizing agents, whereas in adulthood, sensitization to seafood products is most prevalent. This reflects a progressive shift in the sensitization profile across the lifespan.

Sensitization by Sex: Males exhibited more frequent allergic sensitization to food across the majority of categories; however, statistically significant differences were identified only for selected food groups.

Seasonal Variation in Sensitization: Elevated levels of sensitization to vegetables and fruits were recorded during spring, persisting throughout the summer season. In autumn and winter, sensitization to fruits and vegetables declined, while sensitization to animal-derived food products increased. These findings confirm that food sensitization is not a static phenomenon — it is dynamic in nature, influenced by environmental exposure, pollen seasonality, and pollen–food immunological cross-reactivity (Pollen-Food Allergy Syndrome, PFAS).

Regarding food intolerance as assessed by the Food Explorer test, laboratory results revealed high levels of reactivity to egg — specifically egg white at 62% and egg yolk at 59.8% — followed by exotic fruits including pineapple, kiwi, and fig, as well as tomato and wheat (28.3%).

Conclusion: This study is the first in Albania to provide a comprehensive overview of the level of sensitization to different food types and to contribute to the assessment of food intolerance through the use of laboratory testing. It is of particular epidemiological importance, serving as a foundation for future multidisciplinary research in the fields of allergology, immunology, and nutritional medicine.

Keywords: food allergy, food intolerance, Polycheck, Food Explorer, food sensitization, specific IgE, IgG antibodies, prevalence, Albanian population.

The post Griselda KORÇARI – VLERËSIMI I PREVALENCËS SË ALERGJIVE DHE INTOLERANCËS USHQIMORE NË POPULLATËN SHQIPTARE appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Gerta SUBASHAJ
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Biologjisë
Fusha e studimit: Shkencat Biologjike
Data e publikimit: 16.10.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe
© E drejta e autorit: Gerta SUBASHAJ
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Përmbledhje

Ky studim paraqet vlerësim taksonomik dhe ekologjik të llojeve të Rendit Orthoptera të grumbulluara në zonën e Vlorës, i realizuar përgjatë tre viteve 2022-2025. Nga ky punim për zonën e Vlorës referojmë 52 lloje Orthoptera, që u përkasin 39 gjini dhe 6 familje, ku 13 lloje i kemi përcaktuar deri në nivel nënlloji. Ne referojmë për zonën e Vlorës 2 lloje Orthoptera (Ch. dichrous, M. e. ebneri), dhe 1 gjini (Modestana) të re, duke e ndryshuar numrin nga 98 lloje para këtij punimi, në 100 lloje Orthoptera pas këtij punimi, me një rritje llojore prej 2%. Familjet Acrididae dhe Tettigoniidae dominojnë Orthopterofaunën e zonës së Vlorës me 45 lloje ose me 86.53% të llojeve të takuara. Nënzona Sevaster rezulton me diversitetin më të lartë llojor, me 23 lloje ose me frekuencë 44.2%. Lloji C. italicus referohet me konstanten llojore me lë lartë, 66.67%, i takuar në 18 stacione, dhe i përbashkët në të gjitha nёnzonat e zonës. Struktura e Orthopterofaunës është e një modeli piramidë, me bazë llojet e rralla dhe në majë një lloj konstant. Nёnzona kodrinore-malore përfaqësohen me diversitetin më të lartë llojor, 43 lloje ose me frekuencë 82.6%. Nёnzonat bregdetare dhe fushore paraqiten me ngjashmëri më të lartë llojore, me 47.37%, dhe 9 lloje të përbashkëta, që janë kryesisht lloje termofile me përhapje të gjerë mesdhetare. 8 lloje Orthoptera takohen në të gjitha nёnzonat e zonës dhe rezultojnë me tolerancë ndaj faktorëve ekologjikë. Llojet e koriotipit Mesdhetar dominojnë Orthopterofaunën me 22 lloje dhe frekuencë llojore 43.14%, që është tregues që konfirmon klimën mesdhetare të zonës së Vlorës. 2 lloje (P. llofizii, E. p. plorans) ose 3.9% rezultojnë të rrezikuara (EN+VU), dhe 43 lloje ose 84.3% rezultojnë pak të rrezikuara (LC).

Fjalë kyçe: Orthoptera, habitat, taksonomi, ekologji, Rajone zoogjeografike, Vlorë

The post Gerta SUBASHAJ- STUDIM TAKSONOMIK, EKOLOGJIK DHE STATUSI I RUAJTJES I LLOJEVE TË RENDIT ORTHOPTERA NË ZONËN E VLORËS appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Autori: Anxhela KOSTA
• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Informatikës
• Fusha e studimit: Informatikë
• Data e publikimit: 14.10.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Anxhela KOSTA
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakt

Proceset administrative në institucionet publike shpesh karakterizohen nga vonesa, përsëritje procedurale dhe mungesë transparence, duke ndikuar negativisht në efikasitetin e administratës dhe në cilësinë e shërbimeve publike. Optimizimi i këtyre proceseve përbën një sfidë thelbësore për transformimin digjital të sektorit publik dhe rritjen e llogaridhënies institucionale. Ky disertacion fokusohet në analizën dhe përmirësimin e proceseve administrative përmes integrimit të Process Mining dhe teknikave të Inteligjencës Artificiale (IA). Puna kërkimore mbështetet në përdorimin e platformës PM4Py për zbulimin dhe modelimin e proceseve reale të punës, si dhe në zbatimin e algoritmeve të Machine Learning për identifikimin e anomalive, parashikimin e vonesave dhe optimizimin e rrjedhave administrative. Analizat janë zhvilluar mbi të dhëna reale administrative të mbledhura nga bashkitë shqiptare, duke mundësuar krahasimin ndërmjet proceseve të dokumentuara dhe rrjedhave reale të ekzekutimit të shërbimeve publike. Në kuadër të studimit është zhvilluar një kornizë metodologjike e integruar që kombinon Process Mining me teknika të Inteligjencës Artificiale, përfshirë metoda të mësimit të pambikëqyrur si clusterizimi për segmentimin e rasteve dhe algoritme për zbulimin automatik të anomalive. Kjo qasje mundëson identifikimin e devijimeve operative, analizën e performancës dhe mbështetjen e optimizimit të proceseve të punës. Rezultatet tregojnë se përdorimi i teknikave të Inteligjencës Artificiale në këtë kontekst jo vetëm që ndihmon në identifikimin e sjelljeve devijante dhe praktikave joefikase, por gjithashtu kontribuon në rritjen e transparencës, përmirësimin e menaxhimit të burimeve dhe mbështetjen e vendimmarrjes së bazuar në evidenca. Kombinimi i Process Mining dhe Inteligjencës Artificiale kontribuon drejtpërdrejt në modernizimin dhe digjitalizimin e administratës publike shqiptare, duke krijuar bazë për zhvillimin e institucioneve më inteligjente, proaktive dhe efikase.

Fjalë kyçe: Process Mining, PM4Py, Inteligjenca Artificiale, Zbulimi i Anomalive, Administrata Publike, Optimizimi i Proceseve.

Abstract

Administrative processes in public institutions are often characterized by delays, procedural repetition, and lack of transparency, negatively affecting administrative efficiency and the quality of public services. Optimizing these processes represents a fundamental challenge for the digital transformation of the public sector and for increasing institutional accountability. This dissertation aims to analyze and improve administrative process flows through the integration of Process Mining and Artificial Intelligence (AI) techniques. The research is based on the use of the PM4Py platform for the discovery and modeling of real work processes, as well as on the implementation of machine learning algorithms for anomaly detection, delay prediction, and optimization of administrative procedure execution. The analyses were conducted using real administrative data collected from Albanian municipalities, enabling the comparison between documented processes and actual execution flows in public service delivery. Within the framework of this study, an integrated methodological approach was developed, combining Process Mining with Artificial Intelligence techniques, including unsupervised learning methods such as clustering for case segmentation and algorithms for automatic anomaly detection. This approach enables the identification of operational deviations, performance analysis, and support for process optimization. The results show that the use of Artificial Intelligence techniques in this context not only helps identify deviant behaviors and inefficient practices, but also contributes to increased transparency, improved resource management, and evidence-based decision-making. The combination of Process Mining and Artificial Intelligence directly contributes to the modernization and digitalization of Albanian public administration, representing an important step toward the development of more intelligent, proactive, and efficient institutions.

Keywords: Process Mining, PM4Py, Artificial Intelligence, Anomaly Detection, Public Administration, Process Optimization.

The post Anxhela KOSTA – PËRDORIMI I TEKNIKAVE TË INTELIGJENCËS ARTIFICIALE NË FUNKSION TË PËRMIRËSIMIT TË PROCESEVE TË PUNËS” appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.