• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Ekonomiksit
• Fusha e studimit: Shkencat Ekonomike
• Data e publikimit: 03.08.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Gent Sejko
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ndër pasojat kryesore të krizës financiare 2007-2009 ishte përkeqësimi i kushteve në tregjet financiare globale, shoqëruar me shpeshtimin e episodeve të rrezikut sistemik vendet e zhvilluara dhe ato në zhvillim. Këto pasoja u shfaqën në shumicën e ekonomive të botës edhe për një periudhë të konsiderueshme pas krizës. Veçanërisht në ekonomitë e vogla me tregje të pazhvilluara financiare, ku krizat shkaktojnë ndërprerje të befta të ciklit financiar dhe kredisë, stabiliteti bankar bëhet faktor thelbësor në transmetimin e politikës monetare. Literatura ka dëshmuar ndërveprimin e anasjelltë midis politikës monetare dhe stabilitetit financiar, duke ngritur pyetjen nëse politika monetare duhet të adresojë edhe objektiva të stabilitetit financiar. Ky material, përmes analizës së karakteristikave të ekonomisë dhe sistemit financiar shqiptar gjatë më shumë se dy dekadave, jep një panoramë të plotë të mënyrës se si Banka e Shqipërisë, krahas fokusit në stabilitetin e çmimeve, ka forcuar vëmendjen ndaj stabilitetit financiar. Rezultatet empirike tregojnë një lidhje të rëndësishme midis politikës monetare dhe stabilitetit financiar, si dhe ndikimin e veprimeve monetare mbi qëndrueshmërinë financiare. Studimi sugjeron se politikat makroprudenciale rrisin autonominë e politikës monetare, duke ndikuar drejtpërdrejt aktivitetin ekonomik, inflacionin dhe kursin e këmbimit, si dhe duke ulur nevojën për reagime të forta monetare.

Fjalë kyçe: Politika monetare, shëndeti bankar, politika makroprudenciale

Abstract: Among the main consequences of the 2007-2009 financial crisis was the deterioration of conditions in global financial markets, accompanied by an increase in episodes of systemic risk in developed and developing countries. These consequences were evident in most economies worldwide for a considerable period after the crisis. Especially in small economies with underdeveloped financial markets, where crises cause sudden interruptions in the financial and credit cycle, banking stability becomes an essential factor in the transmission of monetary policy. The literature has demonstrated the reciprocal interaction between monetary policy and financial stability, raising the question of whether monetary policy should also address financial stability objectives. This material, through the analysis of the characteristics of the Albanian economy and financial system over more than two decades, provides a comprehensive overview of the way in which the Bank of Albania, in addition to its focus on price stability, has strengthened its attention to financial stability. Empirical results show a significant relation between monetary policy and financial stability, as well as the impact of monetary actions on financial stability. The study suggests that macroprudential policies increase the autonomy of monetary policy, directly affecting economic activity, inflation and the exchange rate, and reducing the need for strong monetary responses.

Keywords: Monetary policy, banking health, macroprudential policy

The post Gent Sejko – Stabiliteti i çmimeve dhe stabiliteti financiar në një ekonomi të vogël, të hapur dhe me shkallë të lartë euroizimi; ndërveprimi dhe implikimet për bankën qendrore appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Edison ZAÇAJ

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Kontabilitetit

• Fusha e studimit:  Kontabilitet

• Data e publikimit: 08.07.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Edison ZAÇAJ

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

ABSTRAKT

Ky punim doktorature u ndërmor në kuadër të nevojës në rritje për përmirësimin e menaxhimit financiar në Institucionet e Arsimit të Lartë (IAL) publike, ku metodat tradicionale të llogaritjes së kostos rezultojnë të kufizuara në pasqyrimin e saktë të shpërndarjes së kostove indirekte. Nën presionin për transparencë, llogaridhënie dhe përdorim më efikas të fondeve publike, studimi synon zhvillimin e një modeli të avancuar të kostos, duke integruar metodën e kostos bazuar në aktivitet (ABC) dhe përmirësimin e saj koston bazuar në kohën e secilit aktivitet (TDABC).

Qëllimi kryesor i punimit ka të bëjë me ndërtimin e një modeli praktik dhe të zbatueshëm për universitetet, i cili rrit saktësinë në shpërndarjen e kostove në nivel programi studimi. Metodologjia bazohet në një qasje të kombinuar teorike dhe empirike, përmes një rasti studimor konkret, ku identifikohen aktivitetet kryesore, burimet përkatëse dhe ndërtohen “activity” dhe “cost pools”. Modeli fokusohet te metoda TDABC duke llogaritur kapacitetin praktik dhe koston për njësi kohore (CCR).

Studimi tregon se modeli ABC/TDABC rrit transparencën dhe saktësinë e kostove duke i lidhur ato me aktivitetet dhe burimet. Ai mundëson identifikimin e kapaciteteve të papërdorura dhe mbështet vendimmarrjen strategjike. Integrimi i TDABC thjeshton modelin dhe përmirëson qeverisjen financiare në IAL.

Fusha: Kontabilitet

Fjalët kyce: Metoda ABC, Metoda TDABC, Institucione të Arsimit të Lartë, ekuacione kohore, kapacitet praktik (CCR), efikasitet operacional

ABSTRACT

This doctoral dissertation was undertaken due to the growing need to improve financial management in public Higher Education Institutions (HEIs), where traditional cost accounting methods show significant limitations in accurately allocating indirect costs. Under increasing pressure for transparency, accountability and more efficient use of public funds, the study aims to develop an advanced costing model by integrating Activity-Based Costing (ABC) and its evolution into Time-Driven Activity-Based Costing (TDABC).

The main objective of the study is to design a practical and implementable model for universities that enhances the accuracy of cost allocation at the study program level. The methodology is based on a combined theoretical and empirical approach, through a specific case study in which key activities and relevant resources are identified, and “activity pools” and “cost pools” are developed. The model focuses on TDABC by calculating practical capacity and cost per unit of time (CCR).

The study demonstrates that the ABC/TDABC model improves cost transparency and accuracy by linking costs directly to activities and resources. It also enables the identification of unused capacity and supports strategic decision-making. The integration of TDABC simplifies the model and contributes to improved financial governance in higher education institutions.

Field of study: Accounting

Keywords: ABC method, TDABC method, Higher Education Institutions, timing equations, practicapl capacity (CCR), operational efficiency

The post Edison ZAÇAJ – Mundësia e zbatimit të metodës ABC/TDABC në Institucionet e Arsimit të Lartë. Rast Studimi – Programi i ciklit të dytë të studimeve në Fakultetin e Ekonomisë appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Irena FATA

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Statistikës dhe Informatikës së Zbatuar

• Fusha e studimit:  Statistikë dhe Informatikë e Zbatuar / Statistikë dhe Matematikë e Aplikuar në Ekonomi

• Data e publikimit: 08.07.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Irena FATA

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Ky disertacion shqyrton në mënyrë të integruar ndërthurjen midis Ekonomisë Qarkulluese (EQ) dhe Big Data Analytics (BDA), duke synuar të kontribuojë në kuptimin analitik të rolit të të dhënave në vlerësimin dhe interpretimin e tranzicionit qarkullues. Pavarësisht rritjes së ndjeshme të interesit shkencor për këtë fushë, literatura bashkëkohore karakterizohet nga fragmentim konceptual, heterogjenitet metodologjik dhe mungesë e evidencës empirike të konsoliduar. Në këtë kontekst, studimi trajton hendekun ndërmjet potencialit analitik të BDA dhe rezultateve reale të performancës qarkulluese.

Disertacioni mbështetet në një qasje metodologjike integruese, e cila kombinon analizën bibliometrike, analizën semantike përmes teknikave të topic modelling dhe analizën empirike statistikore mbi të dhëna panel shumëdimensionale në nivel shtetesh. Analiza bibliometrike dhe ajo semantike përdoren për të identifikuar strukturën shkencore dhe përmbajtjen konceptuale të fushës EQ-BDA, ndërsa analiza empirike integruese shkon përtej një qasjeje thjesht tipologjike. Në këtë kuadër, ajo përfshin regresionin OLS mbi të dhëna panel me gabime standarde cluster-robust, duke krahasuar katër specifikime alternative (M_VAR, M_KL, M1, M2), me qëllim vlerësimin e kontributit relativ të faktorëve strukturorë dhe digjitalë, si dhe testimin e rolit të digjitalizimit si tregues i tërthortë i BDA-së. Krahas kësaj, disertacioni përfshin edhe modelimin parashikues të bazuar në Machine Learning (XGBoost), për kuantifikimin e trajektores së gjenerimit të mbetjeve urbane dhe për vlerësimin e skenarëve alternativë të politikave qarkulluese.

Rezultatet tregojnë se tranzicioni drejt ekonomisë qarkulluese karakterizohet nga konfigurime strukturore të ndryshme dhe trajektore jo-lineare, edhe në kontekste me korniza politike formalisht të ngjashme. Studimi thekson rolin e Big Data Analytics si mekanizëm analitik ndërmjetësues që mbështet interpretimin e këtyre konfigurimeve, pa supozuar modele universale tranzicioni. Analiza ekonometrike evidenton se gjenerimi i mbetjeve për frymë dhe PBB-ja për frymë janë faktorët kryesorë shpjegues, ndërsa kapaciteti digjital nuk shfaq efekt të drejtpërdrejtë të matshëm, duke konfirmuar empirikisht rolin ndërmjetësues të BDA-së. Analiza parashikuese tregon një stagnim strukturor në skenarin bazë dhe një reduktim kumulativ deri në 6,971 ton deri në vitin 2030 në skenarin e ndërhyrjes agresive. Kontributi i disertacionit qëndron në integrimin teorik, metodologjik dhe empirik të ndërthurjes EQ-BDA , duke ofruar një kornizë analitike për kuptimin e performancës qarkulluese të bazuar në evidencë.

Fusha: Ekonomia qarkulluese dhe Big Data Analytics në kontekstin e zhvillimit të qëndrueshëm

Fjalët kyçe: Ekonomia qarkulluese; Big Data Analytics; Menaxhimi i mbetjeve; Performanca qarkulluese; Analiza empirike; Tranzicioni i qëndrueshëm; Indikatorë mjedisorë; Regresion panel OLS; Machine Learning; XGBoost; Parashikim seri kohore; Skenarë politikash

Abstract

This dissertation examines, in an integrated manner, the interconnection between the Circular Economy (CE) and Big Data Analytics (BDA), aiming to contribute to the analytical understanding of the role of data in assessing and interpreting the circular transition. Despite the rapidly growing scientific interest in this field, the contemporary literature remains characterized by conceptual fragmentation, methodological heterogeneity, and a limited consolidation of empirical evidence. Within this context, the study addresses the persistent gap between the analytical potential of Big Data Analytics and the observed empirical outcomes of circular performance.

The dissertation relies on an integrative methodological approach that combines bibliometric analysis, semantic analysis using topic modeling techniques, and empirical statistical analysis of multidimensional panel data at the country level. Bibliometric and semantic analysis are used to identify the scientific structure and conceptual content of the EQ-BDA field, while the integrative empirical analysis goes beyond a purely typological approach. In this context, it includes OLS regression on panel data with cluster-robust standard errors, comparing four alternative specifications (M_VAR, M_KL, M1, M2) to assess the relative contribution of structural and digital factors, and to test the role of digitalization as a proxy indicator of BDA. In addition, the dissertation includes predictive modeling using Machine Learning (XGBoost) to quantify the trajectory of urban waste generation and evaluate alternative circular policy scenarios.

The findings indicate that the transition towards a circular economy is characterized by diverse structural configurations and non-linear trajectories, even across contexts with formally similar policy frameworks. Econometric results identify waste generation per capita and GDP per capita as the primary structural determinants of landfill dependency, while the digitalization variable yields no statistically significant direct effect , empirical confirmation of BDA’s intermediary rather than causal role. Forecasting analysis reveals structural stagnation under the business-as-usual scenario (11,200–12,500 ton/year) and a cumulative reduction of up to 6,971 tonnes by 2030 under the aggressive intervention scenario (−4%/year). The study highlights the role of Big Data Analytics as an intermediary analytical mechanism that supports the interpretation of these configurations and the quantification of policy effects, without assuming universal transition models. The main contribution of the dissertation lies in the theoretical, methodological, and empirical integration of the CE–BDA nexus, offering an evidence-based analytical framework for understanding circular performance.

Field of study: Circular Economy and Big Data Analytics in the context of sustainable development

Keywords: Circular economy; Big Data Analytics; Waste management; Circular performance; OLS panel regression; Machine Learning; XGBoost; Medium-term forecasting; Policy scenarios; Empirical analysis; Sustainable transition; Environmental indicators

The post Irena FATA – ROLI I BIG DATA ANALYTICS NË EKONOMINË QARKULLUESE  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Almina DOKO (MANOKU)

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Kontabilitetit

• Fusha e studimit:  Kontabilitet

• Data e publikimit: 08.07.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Almina DOKO (MANOKU)

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Ky punim trajton kontabilitetin ligjor si disiplinë të integruar që kombinon kontabilitetin, auditimin, hetimin financiar dhe analizën ligjore për zbulimin dhe dokumentimin e mashtrimeve në pasqyrat financiare. Literatura ndërkombëtare, në vendet me praktika të zhvilluara të kontabilitetit ligjor, dëshmon përdorim të gjerë të metodave statistikore dhe algoritmike si instrument ndihmës për zbulimin e mashtrimeve financiare. Në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor, kontabiliteti ligjor mbetet disiplinë e paformalizuar si profesion autonom, dhe mungojnë studime empirike që e pasurojnë me inteligjencën artificiale.

Studimi propozon një kornizë metodologjike të kontabilitetit ligjor të mbështetur nga inteligjenca artificiale. Modeli Beneish M-Score përdoret për vlerësimin paraprak të rrezikut të manipulimit dhe klasifikimin e njësive ekonomike. Kjo bazë shfrytëzohet për trajnimin dhe testimin e algoritmeve Support Vector Machines dhe Neural Networks, me qëllim zhvillimin e modeleve parashikuese që mbështesin kontabilistin ligjor në identifikimin e njësive me rrezik të lartë.

Rezultatet empirike tregojnë se integrimi i analizës tradicionale financiare me inteligjencën artificiale rrit ndjeshëm saktësinë e zbulimit të mashtrimit. Evidentohen tregues financiarë me rol vendimtar parashikues, që mund të shërbejnë si indikatorë paralajmërues të hershëm. Studimi ofron kornizë të zbatueshme për forcimin e kontabilitetit ligjor në Shqipëri, me aplikim në auditim, hetim financiar dhe mbikëqyrje rregullatore.

Fusha: Kontabilitet dhe Analizë financiare

Fjalët kyce: Mashtrimi në pasqyrat financiare; Kontabiliteti ligjor; Beneish M-Score; Machine learning

Abstract

This study addresses forensic accounting as an integrated discipline that combines accounting, auditing, financial investigation, and legal analysis for detecting and documenting financial statement fraud. International literature, particularly from countries with well-established forensic accounting practices, demonstrates the widespread use of statistical and algorithmic methods as supporting instruments for fraud detection. In Albania and the Western Balkans, forensic accounting remains unformalized as an autonomous profession, with a lack of empirical studies integrating it with artificial intelligence.

The study proposes a methodological framework for forensic accounting supported by artificial intelligence. The Beneish M-Score model is employed for preliminary assessment of manipulation risk and classification of economic entities. This foundation supports the training and testing of Support Vector Machines and Neural Networks algorithms, aiming to develop predictive models that assist the forensic accountant in identifying high-risk entities.

Empirical results indicate that integrating traditional financial analysis with artificial intelligence significantly enhances fraud detection accuracy. Financial indicators with decisive predictive roles are identified, which may serve as early warning signals. The study offers an applicable framework for strengthening forensic accounting in Albania, with applications in auditing, financial investigation, and regulatory oversight.

Field of study: Accounting and Financial Analysis

Keywords: Financial statement fraud; Forensic accounting; Beneish M-Score; Machine learning

The post Almina DOKO – Kontabiliteti ligjor dhe zbulimi i mashtrimeve në pasqyrat financiare appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Arjola SINANI

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Statistikës dhe Informatikës së Zbatuar
• Fusha e studimit:  Statistikë dhe Informatikë e Zbatuar / Statistikë dhe Matematikë e Aplikuar në Ekonomi
• Data e publikimit: 08.07.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Arjola SINANI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Kjo studim trajton një nga çështjet qendrore të menaxhimit bashkëkohor në sektorin e hotelerisë: ndërtimin dhe testimin empirik të një kornize të integruar të çmimeve dinamike dhe të menaxhimit të të ardhurave, e cila lidh parashikimin e kërkesës, vlerësimin e elasticitetit të çmimit dhe optimizimin e çmimeve, duke marrë në konsideratë edhe pasigurinë e kërkesës. Studimi mbështetet në premisën se vendimmarrja mbi çmimet në hoteleri nuk duhet të trajtohet si një proces i izoluar përcaktimi tarifash, por si një problem i strukturuar i shpërndarjes së kapacitetit dhe i maksimizimit të të ardhurave në kushte sezonaliteti, kufizimesh kapaciteti dhe ndryshueshmërie të sjelljes së konsumatorit.

Qëllimi i tezës është të zhvillojë dhe të testojë një arkitekturë të vetme analitike, në të cilën parashikimi i kërkesës, elasticiteti i çmimit dhe optimizimi i çmimeve funksionojnë si hallka të ndërlidhura të një sistemi të vetëm vendimmarrjeje. Në planin metodologjik, studimi ndërton një proces të integruar analitik që fillon me përpunimin e të dhënave operative hoteliere dhe shndërrimin e tyre në panel në nivel të ditës së qëndrimit, vijon me parashikimin e kërkesës përmes një qasjeje të kombinuar modelesh, kalon te vlerësimi i elasticitetit të çmimit sipas hotelit dhe kanalit të shpërndarjes, dhe përfundon me optimizimin e çmimeve përmes një modeli matematikor të programimit linear të përzier me numra të plotë. Më tej, modeli zgjerohet me një variant më të qëndrueshëm ndaj pasigurisë, me synim vlerësimin jo vetëm të të ardhurave të pritshme, por edhe të qëndrueshmërisë së politikave të çmimeve në skenarë alternativë të kërkesës.

Analiza empirike mbështetet në të dhëna reale nga tre hotele në qytetin e Vlorës. Rezultatet tregojnë se nuk ekziston një model i vetëm parashikimi që të dominojë në mënyrë sistematike në të gjitha rastet, gjë që mbështet përdorimin e një qasjeje të kombinuar si zgjidhje më të përshtatshme për natyrën heterogjene të kërkesës hoteliere. Studimi konfirmon gjithashtu se elasticiteti i çmimit është negativ në të tre hotelet dhe se kërkesa nëpërmjet platformave online të rezervimit është më elastike sesa kërkesa direkte, duke treguar se ndjeshmëria ndaj çmimit ndryshon ndjeshëm sipas kanalit të shpërndarjes. Në të njëjtën kohë, integrimi i këtyre elasticiteteve në funksionin e kërkesës për optimizim tregon se parametrat e vlerësuar statistikisht mund të përdoren në mënyrë të qëndrueshme në ndërtimin e politikave operative të çmimeve. Rezultatet e optimizimit dëshmojnë se modeli prodhon çmime që ndjekin një logjikë ekonomike të arsyeshme, ndërsa varianti i zgjeruar për trajtimin e pasigurisë shfaq rol stabilizues ndaj devijimeve të mundshme të kërkesës nga skenari bazë.

Kontributi kryesor i tezës është në disa aspekte. Në planin teorik, ajo forcon argumentin se çmimet dinamike dhe menaxhimi i të ardhurave në hoteleri duhet të trajtohen si sistem i integruar dhe jo si bashkësi teknikash të ndara. Në planin metodologjik, studimi propozon dhe teston një kornizë të plotë analitike që lidh parashikimin e kërkesës, elasticitetin e çmimit dhe optimizimin e çmimeve në një proces të vetëm. Në planin empirik dhe praktik, teza sjell evidencë nga hoteleria shqiptare dhe tregon se sistemet e mbështetura në të dhëna për përcaktimin e çmimeve mund të jenë njëkohësisht rigorozisht analitike dhe të zbatueshme nga ana operacionale.

Fjalë kyçe: çmime dinamike, menaxhim i të ardhurave, hoteleri, parashikim i kërkesës, elasticitet i çmimit, optimizim i çmimeve, pasiguri e kërkesës, kanale shpërndarjeje, platforma online të rezervimit, hoteleria shqiptare.

Abstract

This study addresses one of the central issues in contemporary hospitality management: the development and empirical testing of an integrated framework for dynamic pricing and revenue management that links demand forecasting, price elasticity estimation, and price optimization while explicitly accounting for demand uncertainty. The study is grounded in the premise that pricing decisions in the hotel sector should not be treated as an isolated tariff-setting process, but rather as a structured problem of capacity allocation and revenue maximization under conditions of seasonality, capacity constraints, and changing consumer behavior.The aim of the dissertation is to develop and test a unified analytical architecture in which demand forecasting, price elasticity, and price optimization operate as interconnected components of a single decision-making system. Methodologically, the study builds an integrated analytical process that begins with the preparation of hotel operational data and their transformation into a stay-day panel, continues with demand forecasting through a combined modeling approach, proceeds to the estimation of price elasticity by hotel and distribution channel, and concludes with price optimization through a mixed-integer linear programming model. The framework is further extended with a more uncertainty-sensitive variant in order to evaluate not only expected revenue, but also the stability of pricing policies under alternative demand scenarios.

The empirical analysis is based on real data from three hotels located in the city of Vlora. The findings show that no single forecasting model systematically dominates across all cases, which supports the use of a combined approach as a more suitable solution for the heterogeneous nature of hotel demand. The study also confirms that own-price elasticity is negative across all three hotels and that demand through online travel agencies is more elastic than direct demand, indicating that price sensitivity differs substantially across distribution channels. At the same time, the integration of these elasticity estimates into the demand function for optimization demonstrates that statistically estimated parameters can be used consistently in the construction of operational pricing policies. The optimization results show that the model generates prices that follow an economically sound logic, while the extended uncertainty-oriented variant plays a stabilizing role against possible deviations of actual demand from the baseline scenario.

The main contribution of the dissertation is threefold. At the theoretical level, it strengthens the argument that dynamic pricing and revenue management in hospitality should be treated as an integrated system rather than as a collection of separate techniques. At the methodological level, the study proposes and tests a complete analytical framework that links demand forecasting, price elasticity, and price optimization within a single process. At the empirical and practical level, the dissertation provides evidence from the Albanian hospitality sector and shows that data-driven pricing systems can be both analytically rigorous and operationally applicable.

Keywords: dynamic pricing, revenue management, hospitality, demand forecasting, price elasticity, price optimization, demand uncertainty, distribution channels, online travel agencies, Albanian hospitality sector.

The post Arjola SINANI – ÇMIMET DINAMIKE DHE MENAXHIMI I TË ARDHURAVE NË SEKTORIN E HOTELERISË  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Titulli i Disertacionit:  NDIKIMI I MENAXHIMIT STRATEGJIK TË BURIMEVE NJERËZORE NË PERFORMANCËN E KOMPANIVE

Autori: Klara PRIFTI

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Menaxhimit

• Fusha e studimit:  Menaxhim

• Data e publikimit: 24.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Klara PRIFTI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Në kontekstin e zhvillimeve ekonomike bashkëkohore dhe transformimit të ekonomive në tranzicion, Menaxhimi i Burimeve Njerëzore po konsolidohet si një faktor kyç në rritjen e performancës organizative dhe ndërtimin e avantazhit konkurrues afatgjatë. Megjithatë, mënyra se si MBNJ funksionon si një sistem i integruar praktikash dhe si ndërvepron me strategjinë e organizatës, zbulimi i kutisë së zezë, sidomos në ekonomitë në zhvillim dhe veçanërisht në sektorin privat shqiptar, mbetet pak e studiuar. Ky studim synon të adresojë këtë boshllëk kërkimor duke analizuar ndikimin e Menaxhimit Strategjik të Burimeve Njerëzore në performancën organizative, përmes një qasjeje sistemike që përfshin rolin e MBNJ-së, praktikat e menaxhimit të burimeve njerëzore dhe integrimin horizontal dhe vertikal të tyre.

Qëllimi i studimit është zhvillimi dhe testimi empirik i një modeli konceptual gjithëpërfshirës në kontekstin e bizneseve private shqiptare, i cili operacionalizon Menaxhimin Strategjik të Burimeve Njerëzore si një konfigurim të koordinuar rolesh dhe praktikash të MBNJ-së. Modeli teorik mbështetet në literaturën e Menaxhimit Strategjik të Burimeve Njerëzore dhe në qasjet e përputhjes strategjike, duke theksuar se performanca organizative gjenerohet përmes funksionimit sistemik të praktikave të MBNJ-së dhe lidhjes së tyre me objektivat strategjikë të organizatës.

Të dhënat empirike janë mbledhur përmes pyetësorëve të strukturuar nga drejtues dhe menaxherë në kompani private shqiptare me mbi pesëdhjetë punonjës dhe janë analizuar përmes modelimit të ekuacioneve strukturore, duke përdorur paketën lavaan në mjedisin statistikor R. Kjo qasje metodologjike mundëson testimin e marrëdhënieve direkte dhe indirekte ndërmjet konstruktëve latentë të modelit dhe vlerësimin e funksionimit të MSBNJ-së si sistem.

Rezultatet empirike konfirmojnë rëndësinë e strategjisë së kompanisë dhe të qasjes strategjike ndaj Menaxhimit të Burimeve Njerëzore në përmirësimin e performancës organizative, duke evidentuar se arkitektura strategjike e MBNJ-së luan një rol qendror në krijimin e vlerës për organizatën. Roli i MBNJ-së shfaqet si një mekanizëm i rëndësishëm ndërmjetësues në këtë marrëdhënie, ndërsa praktikat e burimeve njerëzore, nuk demonstrojnë një ndikim të drejtpërdrejtë dhe konsistent në performancë. Kjo sugjeron se efektet e Menaxhimit Strategjik të Burimeve Njerëzore materializohen kryesisht në nivel strategjik dhe institucional, më tepër sesa në nivelin operacional të zbatimit të praktikave, duke reflektuar specifikat strukturore, organizative dhe kontekstuale të bizneseve shqiptare. Studimi kontribuon në literaturën ekzistuese duke ofruar evidencë empirike nga një kontekst i nënstudiuar dhe duke zgjeruar kuptimin mbi kutinë e zezë në ekonomitë në tranzicion. Në aspektin praktik, gjetjet ofrojnë udhëzime për drejtuesit e organizatave private mbi ndërtimin dhe forcimin e sistemeve të integruara të menaxhimit të burimeve njerëzore, të përafruara me strategjinë e biznesit.

Fusha: Menaxhimi i Burimeve Njerëzore

Fjalët kyce: Menaxhimi i Strategjik Burimeve Njerëzore, Performanca e kompanisë, Praktikat e MBNJ, Roli i Burimeve Njerëzore, Rezultatet e MBNJ, Ekonomi në zhvillim

Abstract

In the context of contemporary economic developments and the transformation of transition economies, Human Resource Management has increasingly consolidated its role as a key factor in enhancing organizational performance and building sustainable competitive advantage. However, the way in which HRM operates as an integrated system of practices and interacts with organizational strategy—often referred to as the “black box” problem—remains underexplored, particularly in developing economies and, more specifically, within the Albanian private sector. This study aims to address this research gap by examining the impact of Strategic Human Resource Management on organizational performance through a systemic approach that encompasses the role of HRM, HRM practices, and their horizontal and vertical alignment.

The primary objective of the study is to develop and empirically test a comprehensive conceptual model within the context of Albanian private businesses, which operationalizes Strategic Human Resource Management as a coordinated configuration of HRM roles and practices. The theoretical model is grounded in the Strategic Human Resource Management literature and strategic fit perspectives, emphasizing that organizational performance is generated through the systemic functioning of HRM practices and their alignment with the organization’s strategic objectives.

Empirical data were collected through structured questionnaires administered to executives and managers in Albanian private companies employing more than fifty employees and were analyzed using Structural Equation Modeling with the lavaan package in the R statistical environment. This methodological approach enables the testing of both direct and indirect relationships among the model’s latent constructs and the assessment of SHRM as a system.

The empirical findings confirm the importance of firm strategy and a strategic approach to Human Resource Management in enhancing organizational performance, highlighting that the strategic architecture of HRM plays a central role in value creation. The role of HRM emerges as a significant mediating mechanism in this relationship, whereas HRM practices do not demonstrate a direct and consistent impact on performance. These results suggest that the effects of Strategic Human Resource Management materialize primarily at the strategic and institutional levels rather than at the operational level of practice implementation, reflecting the structural, organizational, and contextual specificities of Albanian businesses. The study contributes to the existing literature by providing empirical evidence from an under-researched context and by advancing understanding of the “black box” of HRM in transition economies. From a practical perspective, the findings offer guidance for managers of private organizations on designing and strengthening integrated HRM systems aligned with business strategy.

Field of study: Human Resources Management

Keywords: Strategic Human Resource Management, Company Performance, HRM Practices, Role of HR, HRM Outcomes, Developing Economy

The post Klara PRIFTI – NDIKIMI I MENAXHIMIT STRATEGJIK TË BURIMEVE NJERËZORE NË PERFORMANCËN E KOMPANIVE appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Milena SHEHU

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Statistikës dhe Informatikës së Zbatuar

• Fusha e studimit:  Statistikë dhe Informatikë e Zbatuar / Statistikë dhe Matematikë e Aplikuar në Ekonomi

• Data e publikimit: 15.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Milena SHEHU

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Transformimet teknologjike dhe globalizimi kanë rritur ndjeshëm kompleksitetin e tregut të punës, duke e bërë identifikimin dhe analizën e aftësive të kërkuara nga punëkërkuesit një sfidë metodologjike dhe institucionale.

Ky disertacion fokusohet në përdorimin e algoritmeve të Modelimit të Temave (TM) për analizën automatike të shpalljeve të pozicioneve vakante të punës në Shqipëri, me theks të veçantë në aplikimin e algoritmit Latent Dirichlet Allocation (LDA) për identifikimin e strukturave tematike dhe modeleve të aftësive joteknike.

Fillimisht, analizohen teorikisht algoritmet kryesore të modelimit tematik, përfshirë LSA, NMF, LDA dhe BERTopic, duke analizuar avantazhet dhe kufizimet e tyre në kushtet e të dhënave tekst në gjuhën shqipe. Në vijim, LDA analizohet me detaje nga këndvështrimi statistikor dhe zbatohet mbi një korpus shpalljesh pune për të nxjerrë tema koherente dhe aftësi dominuese të kërkuara nga tregu i punës shqiptar,

Kontributi praktik kryesor i disertacionit është zhvillimi i aplikacionit “Harta e Aftësive”, i ndërtuar në gjuhën R Shiny. Aplikacioni mundëson ngarkimin dhe përpunimin paraprak të përshkrimeve të pozicioneve vakante të punës, analizimin vetëm të seksioneve të kërkesave dhe përshkrimit të punës, identifikimin dhe kategorizimin e aftësive joteknike, duke aplikuar algoritmin LDA dhe përpunimin gjuhësor me UDPipe për gjuhën shqipe.

Fusha: Statistikë dhe Matematikë e Aplikuar në Ekonomi

Fjalët kyce: Latent Dirichlet Allocation, Modelimi i Temave, Aftësi joteknike, Përpunimi i Gjuhës Natyrore, Tregu i punës në Shqipëri

Abstract

Technological transformations and globalization have significantly increased the complexity of the labor market, turning the identification and analysis of necessary skills into both a methodological and institutional challenge.

This study examines the use of topic modeling algorithms for the automated analysis of job vacancy postings in Albania, with a particular focus on applying the Latent Dirichlet Allocation (LDA) algorithm to uncover thematic structures and patterns related to non-technical skills. The study first provides a theoretical analysis of the main Topic Modelling algorithms, including LSA, NMF, LDA, and BERTopic, examining their advantages and limitations when applied to a corpus with text data written in Albanian language. Further in the thesis, LDA is analyzed in detail from a statistical perspective and applied to a corpus of job advertisements to extract coherent topics and dominant skills demanded by the Albanian labor market.

The main practical contribution of the dissertation is the development of the “Harta e Aftësive” application, built using R Shiny. The application enables users to upload and preprocess job vacancy descriptions, analyze only the requirements and job description sections, identify and categorize non- technical skills, by applying the LDA algorithm and UDPipe for the Albanian language.

Field of study: Statistics and Applied Mathematics in Economics

Keywords: Latent Dirichlet Allocation, Topic Modeling, Soft Skills, Natural Language Processing, Albanian Labor Market

The post Milena SHEHU -VLERËSIMI I AFTËSIVE JOTEKNIKE PËRMES APLIKIMIT TË ALGORITMEVE TË MACHINE LEARNING REKOMANDIME PËR INSTITUCIONET PUBLIKE TË PUNËSIMIT NË SHQIPËRI appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Autori: Blerina Gjaci (Lesi)

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Ekonomiks

• Fusha e studimit:  Ekonomiks

• Data e publikimit: 15.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Blerina Gjaci (Lesi)

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Ky studim trajton klasën e mesme në Shqipëri, duke analizuar mënyrën se si ajo përcaktohet, matet dhe rolin që ka në stabilitetin ekonomik dhe shoqëror. Analiza tregon se kjo shtresë mbetet ende relativisht e nën-studiuar, dhe se mungesa e treguesve standard e bën klasifikimin e saj sfidues. Rezultatet tregojnë se, edhe pse ka përmirësime të kufizuara në shpërndarjen e të ardhurave dhe aksesin në shërbime, klasa e mesme vazhdon të jetë e brishtë, me shumë familje që përballen me pasiguri ekonomike dhe vështirësi në shpenzime bazike.

Faktorë si arsimi, stabiliteti në punë dhe pjesëmarrja e grave në tregun e punës rezultojnë të jenë vendimtarë për konsolidimin e saj. Studimi gjithashtu evidenton se politikat publike kanë një rol kyç: sistemi tatimor progresiv, mbështetja në arsimin formal dhe profesional, strehimi social dhe kujdesi ndaj fëmijëve mund të kontribuojnë drejtpërdrejt në forcimin e klasës së mesme dhe në përmirësimin e kushteve të jetesës.

Në përfundim, për të kuptuar plotësisht dinamikën e klasës së mesme dhe për të garantuar një zhvillim të qëndrueshëm, është e nevojshme një qasje që kombinon analizën mikroekonomike dhe makroekonomike, duke kapur si faktorët individualë ashtu edhe ata strukturorë që ndikojnë në stabilitetin ekonomik dhe social.

Fusha: Ekonomiksi i mirëqenies dhe sektorit publik.

Fjalët kyce: Klasa e mesme, shpërndarja e të ardhurave, arsim, punësim, strehim, politika publike, fuqizim i klasës së mesme.

Abstract

This study examines the middle class in Albania, analyzing how it is defined, measured, and the role it plays in economic and social stability. The analysis reveals that this social stratum remains relatively under-researched, and the lack of standardized indicators makes its classification challenging. The findings show that, despite some limited improvements in income distribution and access to services, the middle class continues to be fragile, with many households facing economic insecurity and difficulties in meeting basic expenses.

Factors such as education, job stability, and women’s participation in the labor market emerge as crucial for its consolidation. The study also highlights the key role of public policies: a progressive tax system, support for formal and vocational education, social housing, and childcare can directly contribute to strengthening the middle class and improving living conditions.

In conclusion, fully understanding the dynamics of the middle class and ensuring sustainable development requires an approach that combines both microeconomic and macroeconomic analysis, capturing the individual as well as structural factors that influence economic and social stability.

Field of study: Welfare and public sector economics.

Keyëords: Middle class, Income distribution, Education, Employment, Housing, public policy, Strengthening the middle class.

The post Blerina Gjaci (Lesi) – KLASA E MESME NË SHQIPËRI: MATJA, STRUKTURA DHE DINAMIKA E SAJ appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Megi ÇALI

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Menaxhimit

• Fusha e studimit:  Sisteme Informacioni Ekonomi

• Data e publikimit: 11.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Megi ÇALI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakt

Ky punim fokusohet në optimizimin e logjistikës në kompanitë e hidrokarbureve në Shqipëri, duke u përqendruar në dy dimensione thelbësore të problemeve të logjistikës, në identifikimin e qëndrave të shpërndarjes dhe rrugëtimin e inventarit. Përmes p-medianë identifikohen qëndrat e shpërndarjes që optimizojnë kostot e transportit. Punimi shkon në një prespektivë të mëtejshme të optimizimit të kostove, në problemin e rrugëtimit të inventarit që optimizon kostot e transportit nga qëndrat e shpërndarjes drejt pikave të shitjes për klientët përfundimtar, duke u fokusuar në ndryshimin e qasjes së menaxhimit të inventarit nga RMI në VMI. Për realizimin e modelit p-medianë janë mbledhur të dhëna sasiore të kërkesës dhe distancave për dy nga kompanitë që operojnë në treg për një periudhë prej një viti, ndërsa për realizimin e modelit IRP janë mbledhur të dhëna sasiore për një periudhë një vjeçare, të kërkesës, firove, kapaciteteve magazinuese dhe flotës së mjeteve, gjëndjes në magazina për secilën ditë, sikurse dhe kostove të mbajtjes dhe transportit, për një kompani që operon në treg. Rezultatet e hulumtimit tregojnë se kostot e transportit optimizohen me hapjen e një qëndre të dytë shpërndarëse dhe modeli përzgjedh dy qëndrat më të mira në lidhje me shpërndarjen e hidrokarbureve. Njëkohësisht ndryshimi i qasjes nga RMI në VMI, dhe modeli i implementuar IRP, ul ndjeshëm kostot e rrugëtimit të inventarit për kompaninë. Në këtë model përpos kostove, optimizohet përdorimi i mjeteve dhe mbajtja e inventarit. Rezultatet tregojnë se ka ndryshime të rëndësishme në terma të kostove, bazuar në politikat e transportit nga një mjet apo vizitave nga më shumë se një mjet në një njësi shitjeje. Studimi ka implikime të rëndësishme në terma teorik dhe aplikativ, duke u fokusuar në sferat e vendimmarrjes së politikbërjes dhe të kompanive. Këto implikime janë diskutuar në kapitullin e fundit të këtij punimi së bashku me kufizimet që ai ka dhe hapësirat për kërkime të mëtejshme në këtë fushë.

Fusha: Menaxhim Operacionesh

Fjalët kyçe: Optimizimi i kostove te transportit, menaxhimi i zinxhirit te furnizimit, Modele optimizimi, inventar të menaxhuar nga shitësi dhe nga shitësi me pakicë, industria e hidrokarbureve

Abstract

This study focuses on the optimization of logistics in hydrocarbon companies in Albania, concentrating on two essential dimensions of logistics problems: the identification of distribution centers and inventory routing. Using the p-median approach, distribution centers that optimize transportation costs are identified. The study further explores cost optimization in the Inventory Routing Problem (IRP), which minimizes transportation costs from the distribution centers to the sales points for end customers, focusing on the shift in inventory management approach from RMI (Retailer-Managed Inventory) to VMI (Vendor-Managed Inventory). For the implementation of the p-median model, quantitative data on demand and distances were collected for two companies operating in the market over a one-year period. For the IRP model, quantitative data were gathered over one year, including demand, routes, storage capacities, fleet information, daily inventory levels, as well as holding and transportation costs for a company operating in the market. The research results show that transportation costs are optimized by opening a second distribution center, and the model selects the two best centers for hydrocarbon distribution. Simultaneously, the shift from RMI to VMI, together with the implemented IRP model, significantly reduces inventory routing costs for the company. In this model, in addition to cost, vehicle utilization and inventory holding are also optimized. The results indicate significant differences in terms of costs based on transportation policies, whether a single vehicle or multiple vehicles visit a sales unit. The study has important theoretical and practical implications, focusing on decision-making for both policymakers and companies. These implications, along with the study’s limitations and avenues for future research, are discussed in the final chapter of this work.Field of study: Operation Management

Keywords: Transportation cost optimization, supply chain management, optimization models, vendor-managed inventory, retailer-managed inventory, hydrocarbon industry.

The post Megi ÇALI – Optimizimi i kostove të logjistikës në Industrinë e Hidrokarbureve – Modelet e locacionit dhe rrugëtimit të inventarit appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Malvina XHABAFTI 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Statistikës dhe Informatikës së Zbatuar

• Fusha e studimit:  Sisteme Informacioni Ekonomi

• Data e publikimit: 11.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Malvina XHABAFTI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Ky disertacion trajton parashikimin e ekstremeve hidroklimatike përmes një kornize hibride që integron modele statistikore të serive kohore me metoda inteligjente (rrjete neurale), me synim rritjen e saktësisë dhe të aftësisë paralajmëruese për episode kritike. Studimi fokusohet në dy fenomene me rëndësi për kontekstin shqiptar: thatësirat përmes indeksit SPEI6 në zonën e Fierit dhe përmbytjet përmes reshjeve kumulative P3d në zonën e Shkodrës. Modelet individuale statistikore (SARIMAX) dhe neurale (ANN, LSTM) krahasohen me arkitektura hibride të ndërtuara sipas parimit “model bazë + korrigjues”, ku komponenti statistikor kap strukturën kryesore të sinjalit, ndërsa komponenti neural mëson pjesën jolineare përmes mësimit të mbetjeve. Vlerësimi realizohet në dy dimensione: parashikim regresiv i serisë dhe identifikim/klasifikim i ngjarjeve ekstreme, duke përdorur metrika të përshtatshme për klasat e pabalancuara dhe testim të bazuar në kohë për të ruajtur integritetin kronologjik. Rezultatet e analizës krahasuese tregojnë se modelet hibride janë më të balancuara dhe më efektive se modelet individuale sepse përmirësojnë njëkohësisht saktësinë e parashikimit regresiv dhe aftësinë paralajmëruese për identifikimin e ngjarjeve ekstreme. Brenda secilit fenomen, hibridet japin performancë më të plotë duke reduktuar gabimin mesatar dhe duke rritur cilësinë e sinjalizimit për evente të rralla ndërsa krahasimi ndër fenomene konfirmon se avantazhi i hibridizimit ruhet edhe kur ndryshon dinamika e procesit, duke e bërë qasjen hibride një strategji të qëndrueshme parashikimi për ekstreme hidroklimatike.

Fusha: Statistikë dhe Matematikë e Aplikuar në Ekonomi

Fjalët kyce: Metoda hibride, SARIMAX, ANN, LSTM, mësimi i mbetjeve, thatësira, SPEI6, përmbytje, P3d, ngjarje ekstreme;

Abstract

This dissertation addresses the forecasting of hydroclimatic extremes through a hybrid framework that integrates statistical time-series models with intelligent methods (neural networks), aiming to improve both predictive accuracy and early-warning capability for critical episodes. The study focuses on two phenomena of high relevance in the Albanian context: droughts, represented by the SPEI6 index in the Fier region, and flood-related extremes, represented by cumulative 3-day precipitation (P3d) in the Shkodër region. Standalone statistical (SARIMAX) and neural models (ANN, LSTM) are benchmarked against hybrid architectures designed under a “base model + corrector” principle, where the statistical component captures the dominant structure of the signal, while the neural component learns the remaining nonlinear dynamics via residual learning. Evaluation is performed along two dimensions: continuous (regression) forecasting of the target series and identification/classification of extreme episodes, using metrics appropriate for imbalanced classes and time-based testing to preserve chronological integrity. Comparative results show that hybrid models are more balanced and more effective than standalone models because they simultaneously improve regression forecasting accuracy and early-warning performance for extreme-event identification. Within each phenomenon, hybrids deliver more comprehensive performance by reducing average error and strengthening the quality of signaling for rare events, while cross-phenomenon comparisons confirm that the hybrid advantage remains robust even when process dynamics change, supporting hybridization as a stable forecasting strategy for hydroclimatic extremes.

Field of study: Applied Statistics and Mathematics in Economy

Keywords: Hybrid methods, SARIMAX, ANN, LSTM, residual learning, drought, SPEI6, floods, P3d, extreme events;

The post Malvina XHABAFTI – PARASHIKIME ME ANЁ TЁ METODAVE HIBRIDE: SASIORE DHE INTELIGJENTE  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.