• Autori:  Vanela PRIFTI 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Shkencave të Natyrës. Departameniti Kimi.

• Fusha e studimit:  Kimi e Aplikuar

• Data e publikimit: 11.06.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Vanela PRIFTI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

ABSTRAKT
Ky disertacion doktorature përqëndrohet në vlerësimin e mikroplastikës së pranishme në grykëderdhjet e
lumenjve shqiptarë që derdhen në Detin Adriatik dhe kontribuojnë në ndotjen mikroplastike në këtë mjedis
detar. Ky hulumtim përqëndrohet në optimizimin e metodës për zbulimin e mikroplastikës në ujë. Fillimisht
u krye vlerësimi i kushteve mjedisore të pellgut Ishëm-Erzen dhe lumenjve Shkumbin dhe Seman, pasi ato
ndikojnë në zbulimin e mikroplastikës në ujë. Ndotja plastike në zonat bregdetare është sot një nga temat që
ka marrë shumë vëmendje.
Zhvillimi i shkencës dhe teknologjisë, i lidhur me përpunimin e lëndëve të para, zhvillimin industrial,
bujqësinë intensive, rritjen galopante të konsumit si rezultat i rritjes së popullsisë në shkallë globale, ka sjellë
pasoja të mëdha në ndotjen mjedisore. Përdorimi në rritje i materialeve plastike në konsumin e përditshëm dhe
në degë të ndryshme të industrisë dhe bujqësisë, i shoqëruar me një angazhim minimal për riciklimin e
mbetjeve, po ndikon gjithnjë e më shumë në prishjen e ekuilibrit natyror. Përdorimi dhe menaxhimi i mbetjeve
plastike është bërë sot një nga problemet kryesore të pranisë së mikroplastikës në mjedis, veçanërisht në ujërat
bregdetare dhe lumenjtë që derdhen në to. Prania e plastikës dhe mikroplastikës, të llojeve dhe madhësive të
ndryshme, në mjedisin ujor duket se ka një ndikim të drejtpërdrejtë në ekzistencën e organizmave. Ndër shumë
probleme, rritja e morbiditetit në organizmat detarë, ndikimi i drejtpërdrejtë në rrjetat dhe zinxhirët ushqimorë
përmes bioakumulimit, si dhe ulja e produktivitetit të peshkimit, etj.
Nga ana tjetër, mikroplastikat grumbullojnë ndotës të tjerë në sistemet ujore duke u bërë bartës dhe
transportues të tyre në mjedis. Ky studim synon të japë rekomandime për përmirësimin e kësaj situate në
përgjithësi dhe në veçanti pranë qendrave turistike bregdetare që shpesh ndodhen pranë deltave të lumenjve
ose që preken drejtpërdrejt nga shkarkimet e tyre.

Fjalë kyçe: mikroplastikat, ndotja detare, gjendja mjedisore, grykëderdhjet e lumenjve, Deti Adriatik,
Shqipëria

ABSTRACT

This doctoral dissertation focused on evaluating microplastics present in Albanian river estuaries that
flow into the Adriatic Sea and contribute to the microplastic pollution in this marine environment. This
research focuses on the optimization of the method for detecting microplastics in water. The assessment
of environmental conditions of Ishmi – Erzeni Basin, Shkumbin and Seman Rivers was performed, as
they affect the detection of microplastics in water. Plastic pollution in coastal areas is today one of the
topics that has received a lot of attention.
The development of science and technology, related to the processing of raw materials, industrial development,
intensive agriculture, the galloping growth of consumption as a result of population increase on a global scale,
has brought major consequences in environmental pollution. The increasing use of plastic materials in daily
consumption and in various branches of industry and agriculture, accompanied by a minimal commitment to
recycling waste, is increasingly affecting the disruption of the natural balance. The use and management of plastic
waste have become today one of the main problems of the presence of microplastics in the environment,
especially in coastal waters and the rivers that flow into them. The presence of plastic and microplastics, of
different types and sizes, in the aquatic environment seems to have a direct impact on the existence of organisms.
Among the many problems, the increase in morbidity in marine organisms, the direct impact on food webs and
chains through bioaccumulation, as well as the reduction of fishing productivity, etc.
On the other hand, microplastics accumulate other pollutants in aquatic systems by becoming carriers and
transporters of them in the environment. This study aims to provide recommendations on improving this situation
in general and in particular near coastal tourist centers that are often located near river deltas or that are directly
affected by their discharges.

Keywords: microplastics, marine pollution, environmental status, river esturies, Adriatic Sea, Albani

The post Vanela PRIFTI – STUDIMI I MIKROPLASTIKAVE SI NDOTËS POTENCIALË NË BREGDETIN E SHQIPËRISË appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Blerina BOÇI 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Kimi Industriale

• Fusha e studimit: Shkencat e Natyrës, Matematikë e Aplikuar

• Data e publikimit: 10/06/2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Blerina BOÇI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

PËRMBLEDHJE
Optimizimi bejesian është një teknikë e avancuar, e cila ka gjetur përdorim në zgjidhjen
e problemeve të optimizimit global, me zbatim në fusha të ndryshme, si shkenca,
inxhinieria, ekonomia dhe më gjerë. Kjo metodë është në veçanti e dobishme në rastet
kur funksioni objektiv është i kushtueshëm për t’u vlerësuar dhe nuk njihet në formë
analitike. Zhvillimi i sistemeve kompjuterike dhe rritja e përdorimit të inteligjencës
artificiale kanë rritur nevojën për përdorimin e metodave të ndryshme optimizuese. Në
nxënien automatike, optimizimi i hiperparametrave është një proces thelbësor për
përmirësimin e performancës së modeleve. Në këtë drejtim, optimizimi bejesian
konsiderohet si një metodë efikase, e cila luan një rol të rëndësishëm në nxënien
automatike, duke mundësuar optimizimin automatik të hiperparametrave. Kjo metodë
bazohet në modele probabilitare, zakonisht procese gausiane, të cilat përdoren për të
përafruar funksionin objektiv dhe për të vlerësuar pasigurinë e parashikimeve.
Nëpërmjet funksioneve të përftimit, BO eksploron zona të reja të hapësirës së kërkimit
dhe shfrytëzon zonat premtuese të identifikuara më parë. Ky proces bazohet në
informacionin e përftuar nga vlerësimet e mëparshme të funksionit objektiv, me qëllim
gjetjen e zgjidhjes optimale.
Ky disertacion fokusohet në optimizimin e hiperparametrave të modeleve të nxënies
automatike dhe në optimizimin e parametrave të algoritmeve optimizuese.
Metodologjia e propozuar zbatohet në tre drejtime kryesore: (i) në modele regresi për
parashikimin e pagave me të dhëna reale nga INSTAT; (ii) në modele klasifikimi duke
përdorur të dhëna demografike dhe të dhëna nga një anketë studentore; (iii) në
optimizimin e parametrave të algoritmeve evolucionare DE dhe PSO në probleme
inxhinierike me kufizime. Rezultatet eksperimentale tregojnë përmirësime të dukshme
në performancë dhe qëndrueshmëri, të konfirmuara nëpërmjet testeve dhe analizave
statistikore. Këto përfundime konfirmojnë efektivitetin e optimizimit bejesian në
trajtimin e problemeve komplekse në kontekste reale.
Fjalë kyçe: Optimizimi bejesian, nxënie automatike, regres, klasifikim, model,
parametër, hiperparametë

The post Blerina BOÇI – KRAHASIMI I HIPERPARAMETRAVE ME METODA OPTIMIZUESE DUKE PËRDORUR ANALIZËN BEJESIANE  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Maria HOXHAJ 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Kimi Industriale

• Fusha e studimit: Shkencat e Natyrës, Prodhimi industrial dhe inxhinieri

• Data e publikimit: 10/06/2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Maria HOXHAJ

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

The post Maria HOXHAJ – “Eco-Çimento: Studim mbi Përdorimin e Materialeve Alternative Suplementare Çimentuese” appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Glejdis HAJDINI

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Kimi Industriale

• Fusha e studimit: Shkencat e Natyrës, Prodhimi industrial dhe inxhinieri

• Data e publikimit: 10/06/2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Glejdis HAJDINI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

PËRMBLEDHJE

Bimët medicinale aromatike janë një nga shtyllat kryesore të ekonomisë së Shqipërisë dhe kjo gjë ka sjellë që studimi i tyre të ketë një rëndësi të madhe. Në këtë punim është studiuar cikli i jetës integral gjatë proçeseve të prodhimit për Melissa Officinalis dhe vajin esencial të saj. Zona e studimit është në rajonin e Përrenjasit, përkatësisht në Sutaj, ku është kultivuar kjo bimë dhe i është nënshtruar trajtimeve të ndryshme të ujitjes dhe plehërimit me qëllim përcaktimin dhe identifikimin e kushteve optimale të rritjes gjë që do të sjelli dhe një rendiment më të lartë në prodhimin e vajit esencial për industrinë kimike. U aplikuan regjime të ndryshme të ujitjes dhe plehërimit me qëllim analizimin e ndikimit të tyre në përbërjen e vajit esencial dhe tretësirave alkoolike të saj.

Nga analizat u vu re se një rritje e nivelit të ujitjes dhe nitrateve do të sillnin një rritje të rendimentit për biomasën. Duke kombinuar këto dy faktorë shumë të rëndësishëm u vu re se një menaxhim i mirë i burimeve ujore dhe plehërave kimikë prodhon bimë dhë sjell një rendiment më të lartë të vajit esencial. Analiza statistikore evidentoi ndikim të rëndësishëm (p < 0.05) të të dy faktorëve, si dhe ndërveprim sinergjik midis tyre në shumicën e parametrave të studiuar. Stresi hidrik sjell në një rritje të komponentëve bioaktivë të bimës ku u dalluan citral në përqindjen më të madhe, Citronellal, Geraniol, Linalool, β-caryophyllene të njohur për vetitë e tyre antioksidante dhe antimikrobike. Në tretësirat alkoolike u identifikua si komponenti kyç acidi rosmarinik dhe flavonoidet.

Si përfundim një kombinim i gjithë faktorëve dhe monitorim i vazhdueshëm, ndihmon fermerët shqiptarë që të përzgjedhin cila nga metodat e trajtimit u përshtatet në bazë të tregut që ata synojnë.

Fjalët kyç: Melissa officinalis L. , vaj esencial, ujitje, plehërim, optimizim

The post Glejdis HAJDINI – Vlerësimi dhe monitorimi i ciklit të jetës integral gjatë proceseve të prodhimit ne bimë-ekstraktim i vajrave esenciale – përdorimi fundor, përmes parametrave të tillë ndikues si statusi i plehrave kimike, klima, lagështia e tokës etj.,në hapësire dhe në kohë për bimën (Melissa Officinalis l.) appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Esmeralda GULIQANI 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Fizikë

• Fusha e studimit: Fizikë

• Data e publikimit: 03/06/2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Esmeralda GULIQANI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Përmbledhje

Qëllimi i këtij punimi është studimi i dukurisë së përthyerjes gravitacionale dhe roli i saj në kuptimin e evolucionit të Universit, një temë që ka marrë rëndësi të veçantë për shkak të divergjencës së vazhdueshme midis vlerave të konstantes Hubble të përcaktuara nga matjet e Universit të hershëm dhe atij të vonshëm. Në këtë kontekst, lensimi i fortë i kuazarëve paraqitet si një teknikë plotësuese dhe e domosdoshme për matjen e parametrave kozmologjikë. Edhe pse janë identifikuar qindra kuazarë të lensuar, vetëm një pjesë e vogël ofron të dhëna cilësore për analiza të hollësishme, ndaj teleskopë të rinj hapësinorë dhe tokësorë kanë planifikuar vrojtime të dedikuara. Ky studim vlerëson potencialin e teleskopit Roman për detektimin e kuazarëve të lensuar nga galaktikat përgjatë vijës së shikimit. Duke përdorur metodën Monte Carlo, janë gjeneruar 200 000 ngjarje dhe është gjetur se rreth një kuazar në 150 pritet të lensohet, ndërsa rreth 85% e rasteve janë lensuar nga një galaktikë e vetme. Për këto ngjarje janë llogaritur numerikisht pozicionet e imazheve, raportet e zmadhimeve dhe vonesat kohore, duke konsideruar tre modele për galaktikën lente: SIS, NIS dhe SIE. Modeli SIS prodhon dy imazhe kolineare me qendrën e galaktikës. Modeli NIS jep tre imazhe kolineare, ku imazhi i mesëm nuk është i detektueshëm. Modeli SIE mund të gjenerojë konfigurime me dy, tre ose katër imazhe, ku kuazarët e dyfishtë përbëjnë shumicën e rasteve. Një varësi lineare midis raportit të pozicioneve të imazheve dhe raportit të zmadhimeve është vërejtur për modelet SIS dhe NIS. Gjithashtu, është shqyrtuar ndikimi i perturbimeve (flareve) në kurbat e dritës së imazheve të lensuara, të cilat mund të prodhojnë variacione që lejojnë matjen e vonesave kohore të shumëfishta. Studimi përfshin edhe një analizë mbi efektin e mikro-përthyerjes në vijat e gjera të emetimit CIV, CIII] dhe MgII, të cilat ofrojnë informacion të vlefshëm mbi strukturën e brendshme të kuazarëve. Këto gjetje janë të rëndësishme në planifikimin optimal të vrojtimeve të ardhshme me teleskopin Roman, duke synuar sigurimin e të dhënave cilësore për përcaktimin e parametrave kozmologjikë dhe avancimin e njohurive mbi evolucionin e Universit.

Fjalë–kyçe: përthyerja e fortë gravitacionale, kuazar, galaktika, vrojtime, kozmologji.

Abstract

The aim of this work is to study the phenomenon of gravitational lensing and its role in understanding the evolution of the Universe, a topic that has gained particular importance due to the persistent divergence between the values of the Hubble constant determined from measurements of the early Universe and those of the late Universe. In this context, strong lensing of quasars presents itself as a complementary and essential technique for measuring cosmological parameters. Although hundreds of lensed quasars have been identified, only a small fraction provides high-quality data for detailed analyses, hence new space- and ground-based telescopes have planned dedicated observations. This study assesses the potential of the Roman telescope for detecting quasars lensed by galaxies along the line of sight. Using the Monte Carlo method, 200,000 events were generated, and it was found that approximately one quasar in 150 is expected to be lensed, while about 85% of the cases are lensed by a single galaxy. For these events, the image positions, magnification ratios, and time delays were numerically calculated, considering three models for the lensing galaxy: SIS, NIS, and SIE. The SIS model produces two collinear images with respect to the galaxy center. The NIS model yields three collinear images, with the central image being not detectable. The SIE model can generate configurations with two, three, or four images, where double quasars constitute the majority of cases. A linear dependence between the image position ratio and the magnification ratio was observed for the SIS and NIS models. Furthermore, the influence of perturbations (flares) on the light curves of the lensed images was examined, which can produce variations that allow the measurement of multiple time delays. The study also includes an analysis of the microlensing effect on the broad emission lines CIV, CIII], and MgII, which provide valuable information about the internal structure of quasars. These findings are important for the optimal planning of future observations with the Roman Telescope, aiming to ensure high-quality data for the determination of cosmological parameters and the advancement of our understanding of the evolution of the Universe.

Key–words: strong lensing, quasars, galaxy, observations, cosmology.

The post Esmeralda GULIQANI – LENSIMI I FORTË SI METODË NË STUDIMIN E EVOLUCIONIT TË UNIVERSIT appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Autori: Viola BAKIASI 
• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Matematikë e Aplikuar
• Fusha e studimit: Matematikë e Aplikuar
• Data e publikimit: 03/06/2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Viola BAKIASI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

PËRMBLEDHJE

Njohja automatike e mikro-shprehjeve të fytyrës përbën një sfidë të rëndësishme në kompjuterikën afektive për shkak të intensitetit shumë të ulët vizual, kohëzgjatjes së shkurtër të sinjalit emocional dhe pabalancimit të klasave në dataset-et ekzistuese. Ky disertacion trajton këtë problem përmes zhvillimit të një kornize metodologjike hibride që integron zvogëlimin e përmasave, klasifikimin e mbikëqyrur dhe inferencën Bayesiane në një proces të unifikuar.

Metodologjia përfshin përpunimin paraprak të imazheve, nxjerrjen e veçorive diskriminuese dhe zvogëlimin e përmasave përmes Analizës së Komponentëve Kryesorë (PCA), Analizës së Komponentëve Kryesorë me Kernel (KPCA) dhe t-Shpërndarjes Stokastike të Fqinjit më të Afërt (t-SNE). Mbi këto përfaqësime të reduktuara aplikohen klasifikues të ndryshëm të nxënies së mbikëqyrur, përfshirë Ndarësin me Vektorë Mbështetës (SVM), K-Fqinjët më të Afërt (K-NN), Pyllin e Rastit (RF), Bayes-in Naiv dhe klasifikimin e kombinuar. Inferenca Bayesiane përdoret për kalibrimin e probabiliteteve të klasifikimit dhe vlerësimin sasior të pasigurisë së parashikimeve.

Sistemi është implementuar në Python dhe është testuar mbi dataset-et AffectNet dhe CASME II, si dhe është zhvilluar një Ndërfaqe Grafike e Përdoruesit (GUI) për zbulimin në kohë reale të mikro-shprehjeve. Rezultatet tregojnë se ndërthurja e zvogëlimit të përmasave me klasifikuesit e mbikëqyrur dhe me modelimin probabilitar përmirëson stabilitetin e performancës dhe balancën ndërmjet saktësisë dhe vlerës F1 në kushte me të dhëna të pabalancuara.

Fjalë kyçe: mikro-shprehje, kompjuterikë afektive, zvogëlim i përmasave, nxënie e mbikëqyrur, klasifikim i kombinuar, inferencë Bayesiane, GUI.

BSTRACT

Automatic recognition of facial micro-expressions represents a significant challenge in affective computing due to their extremely low visual intensity, short duration of the emotional signal, and class imbalance in existing datasets. This dissertation addresses this problem through the development of a hybrid methodological framework that integrates dimensionality reduction, supervised classification, and Bayesian inference within a unified pipeline.

The methodology includes image preprocessing, extraction of discriminative features, and dimensionality reduction through Principal Component Analysis (PCA), Kernel Principal Component Analysis (KPCA), and t-Distributed Stochastic Neighbor Embedding (t-SNE). On these reduced representations, several supervised learning classifiers are applied, including Support Vector Machines (SVM), K-Nearest Neighbors (K-NN), Random Forest (RF), Naive Bayes, and stacking. Bayesian inference is employed for probability calibration and quantitative uncertainty estimation of classification predictions.

The system is implemented in Python and evaluated on the AffectNet and CASME II datasets. Additionally, a Graphical User Interface (GUI) has been developed for real-time micro-expression detection. The results demonstrate that combining dimensionality reduction with supervised classifiers and Bayesian calibration improves performance stability and enhances the balance between accuracy and F1-score under class-imbalanced conditions.

Keywords: micro-expressions, affective computing, dimensionality reduction, supervised learning, stacking, Bayesian inference, GUI. 

The post Viola BAKIASI – ANALIZA E PARASHIKIMEVE DHE KLASIFIKIME NË MACHINE LEARNING DUKE PËRDORUR TEORINË BAYESIANE: MODELET SHUMËPËRMASORE TË MIKSUARA BETA DHE TË TJERA NË NJOHJEN E MIKRO-SHPREHJEVE appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

.dissertation-page h2{ margin:0 0 18px; font-size:24px; line-height:1.35; color:#003399; }

.dissertation-page h3{ margin:28px 0 12px; font-size:20px; color:#003399; }

.dissertation-page ul{ margin:18px 0 24px 22px; padding:0; }

.dissertation-page li{ margin-bottom:8px; }

.dissertation-page p{ margin:0 0 18px; text-align:justify; text-justify:inter-word; }

.dissertation-page a{ color:#003399; font-weight:700; text-decoration:none; }

.dissertation-page a:hover{ color:#ff9800; text-decoration:underline; }

.pdf-link{ margin:22px 0; padding:14px 18px; background:#f2f6ff; border-left:5px solid #003399; border-radius:8px; }

@media(max-width:768px){ .dissertation-page{ font-size:15px; line-height:1.7; padding:22px 14px; }

.dissertation-page h2{ font-size:21px; }

.dissertation-page h3{ font-size:18px; } }

The post Lorena Bekteshi- Studimi i ekspozimit të fëmijëve, sipas grupmoshave, ndaj aflatoksinës B1 dhe aflatoksinës M1 nëpërmjet dietës ushqimore  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Autori: Krisida Ciko 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Bioteknologji

• Fusha e studimit:  Bioteknologji

• Data e publikimit: 27.04.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Krisida Ciko 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

The post Krisida Ciko – Ndikimi i infektimit me Fusarium Head Blight në fazat e hershme të zhvillimit të grunjërave vendore, i vlerësuar me metoda molekulare dhe biokimike.  appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Autori: Nensi ISAK

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti  Kimi

• Fusha e studimit:   Kimi e aplikuar

• Data e publikimit Online: 08.04.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Nensi ISAK

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF) 

Abstrakt:

Rritja e konsumit të verërave shqiptare është shoqëruar me kërkesë në rritje për analiza të shpejta, të lira dhe të besueshme që vërtetojnë origjinën dhe cilësinë e tyre. Ky disertacion zhvillon, optimizon dhe validon një metodë elektrokimike indirekte ex situ me voltametri pulsive diferenciale (DPV) për përcaktimin sasior të antioksidantëve elektroaktivë (të shprehur si katekina), e cila eliminon interferencat matricore dhe rrit selektivitetin e analizës. Niveli i përmbajtjes së këtyre komponimeve përdoret si kriter i cilësisë dhe origjinës së verërave. 

Optimizimi i elektrodave të pastës së karbonit u realizua duke përzgjedhur materialet optimale; pluhur grafiti me madhësi 5-10 µm dhe vaj silikoni (26%) si lidhës, duke përftuar ndjeshmëri të lartë, ulje të rezistencës së transferimit të elektroneve (Rct = 65.59 Ω) dhe një rritje prej 35% të sinjalit elektrokimik. U realizua me sukses modifikimi i pastave të karbonit me qëllim përmirësimin e ndjeshmërisë së metodës, me një sërë modifikuesish të përdorur për herë të parë për përcaktimin e antioksidantëve në verëra: si argjilat shqiptare dhe Zeoliti i tipit X. Risi e veçantë e këtij studimi është përdorimi i një elektrode me pastë karboni të modifikuar me një kombinim sinergjik nanotubash karboni me shumë mure (MWCNT) dhe argjilë “Prrenjasi” të aktivizuar me një kripë kuaternare amoniumi: Klorur Koline. Karakterizimi sipërfaqësor i elektrodave të modifikuara u krye me spektroskopinë e impedancës elektrokimike (EIS), mikroskopinë elektronike skanuese (SEM) dhe llogaritjet teorike, të cilat treguan një energji adsorbimi prej -20 deri -35 kcal/mol për ndërveprimin pastë karboni – katekinë.  

Një tjetër arritje kyçe e këtij studimi ishte ndërtimi i një harte klasifikuese të verërave shqiptare sipas përmbajtjes së antioksidantëve elektroaktivë, ku verërat e kuqe nga jugu shfaqën nivele më të larta (mesatarisht 2235.6 mg/L) krahasuar me ato nga veriu (mesatarisht 947.4 mg/L).  Përmbajtja totale e flavonoideve dhe ajo e polifenoleve në verërat shqiptare u përcaktua edhe me metodën spektrofotometrike duke përdorur respektivisht reagentin AlCl3 dhe Folin-Ciocalteu me standard katekinë dhe acid galik. 

Për kryerjen e analizës statistikore u përdorën testi i normalitetit, korrelacioni Pearson, dhe Analiza Faktoriale të cilat konfirmuan se dy metodat (elektrokimike dhe spektrofotometrike) japin rezultate të krahasueshme që i binden shpërndarjes normale, çka i bën vlerat e tyre të përshtatshme për analiza e krahasime të drejtpërdrejta. 

Fjalë kyçe: verë, metodë elektrokimike, ex situ, elektrodë me paste karboni, antioksidantë elektroaktivë, hartë klasifikuese. 

ABSTRACT (Anglisht)

The rising consumption of Albanian wines has created a growing demand for fast, affordable, and reliable analytical tools capable of verifying their provenance and quality. This dissertation thesis develops, optimizes, and validates an indirect ex-situ electrochemical method based on differential-pulse voltammetry (DPV) for the quantitative determination of electro-active antioxidants (expressed as catechin equivalents). By removing matrix interferences, the approach markedly increases analytical selectivity. The concentration of these compounds is then used as a criterion for assessing wine quality and geographical origin.

Carbon-paste electrodes (CPEs) were optimized by selecting the best-performing materials: graphite powder (5–10 µm) and silicone oil (26 %) as binder, achieving high sensitivity, a reduced charge-transfer resistance (Rct = 65.59 Ω), and a 35 % increase in electrochemical signal. Paste modification was further refined with several modifiers used for the first time in the determination of antioxidants in wine, including Albanian clays and Zeolite type X. A distinctive innovation for this thesis is the synergistic CPE doped with multi-walled carbon nanotubes (MWCNTs) and Prrenjasi clay activated with quaternary ammonium salt: Choline Chloride. Surface characterization of the electrodes was performed using electrochemical impedance spectroscopy (EIS), scanning electron microscopy (SEM), and theoretical calculations that revealed adsorption energies of –20 to –35 kcal mol⁻¹ for the carbon-paste/catechin interaction.

Another key outcome of the study is a classification map of Albanian wines based on electroactive antioxidant content: southern red wines displayed higher levels (avaragely 2235.6 mg L⁻¹) compared to northern red wines (averagely 947.4 mg L⁻¹). Total flavonoid and polyphenol contents were also determined spectrophotometrically using the AlCl₃ and Folin–Ciocalteu assays, with (+)-catechin and gallic acid as standards, respectively.

Statistical evaluation, including normality tests, Pearson correlation, and Factor Analysis, confirmed that the electrochemical and spectrophotometric methods yield comparable, normally distributed results, making their values suitable for direct comparison and reliable multivariate interpretation.

Keywords: wine, electrochemical method, ex situ, carbon paste electrode, electroactive antioxidants, classification map.

The post Nensi ISAK – KLASIFIKIMI I VERËRAVE SHQIPTARE BAZUAR NË PËRMBAJTJEN E ANTIOKSIDANTËVE TË PËRCAKTUESHËM ELEKTROKIMIKISHT appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Autori: Eni MELI

• Institucioni: Universiteti i Tiranës,  Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Bioteknologjisë

• Fusha e studimit:   Bioteknologji

• Data e publikimit Online: 08.04.2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Eni MELI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF) 

The post Eni MELI –  IDENTIFIKIMI I DISA FAKTORËVE QË SHKAKTOJNË KUFIZIMIN E TREGUESVE TË RRITJES DHE PRODHIMIT TË MIDHJES (Mytilus galloprovincialis LAMARCK, 1819) NË LIQENIN E BUTRINTIT appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.