Hyrje

Universiteti i Tiranës në përmbushje të detyrimeve kontraktuale të rrjedhura nga Kontrata e Shërbimit Nr. 2448/1 Prot., datë 10.07.2026, me palë Universitetin e Tiranës dhe Agjencinë e Sigurimit të Cilësisë së Arsimit Parauniversitar lidhur me realizimin e shërbimeve të ekspertizës në zbatim të “Planit të implementimit dhe të monitorimit të performancës për laboratorët Smart”, projekti GOVTECH, me objektivat specifike: Ngritja e kapaciteteve menaxhuese të drejtorëve të shkollave dhe punonjësve digjitalë për përdorimin e SmartLab-eve; Zbatimi i kurrikulës TIK dhe vlerësimi i rezultateve të nxënësve në lëndën TIK për klasat I-III dhe zhvillimi profesional i mësuesve të lëndës TIK; Zbatimi i aftësive digjitale në lëndët e tjera dhe zhvillimi profesional i mësuesve të arsimit fillor, kërkon të angazhojë bashkëpunëtorë të jashtëm në cilësinë e ekspertit.

Detyrat

Eksperti pritet të bashkëpunojë për përmbushjen e detyrave të mëposhtëme:

Korrigjimin e testeve, vlerësim i nxënësve të klasave të treta me post-test, ndërmjet një instrumenti sipas nivele të arritjes për vitin shkollor 2025-2026.

Kualifikimi i kërkuar për ekspertët në këtë thirrje:

-Të ketë mbaruar studimet e larta në fushën e mësuesisë.

-Të ketë eksperiencë në mësimdhënie në arsimin parauniversitar.

-Të ketë eksperiencë në organizim dhe administrim procesesh vlerësimi në shkollë.

-Të ketë njohuri mbi kurrikulën e lëndës së Teknologjisë së Informacionit dhe të Komukimit në arsimin fillor.

-Të ketë eksperiencë në fushën e vlerësimit në klasë.

-Të ketë eksperiencë në projekte dhe veprimtari që lidhen me zhvillimin profesional të mësuesve në arsimin parauniversitar.

-Të jetë Mësues i kualifikuar të paktën me vlerësimin “Shumë Mirë” në nivelet e kualifikimit.

-Të zotërojë gjuhën angleze.

Kërkesa të tjera:

-Gadishmëri për punë gjatë fundjavave.

-Gadishmëri për të lëvizur jashtë Tiranës.

-Zotërim i aftësive për përdorimin e paketës Microsoft Office dhe platformës G-Suite.

-Aftësi të mira bashkëpunuese dhe komunikuese.

-Aftësi të spikatura për punën në grup.

Forma e Aplikimit:

Dosja e aplikimit duhet të përmbajë:

-CV sipas formatit EuroPass;

-Kërkesë ku eksperti duhet të japë motivimin, se pse është kanditati më i përshtatshëm për këtë konsulencë;

-Letër motivimi ku të argumentohet interesi dhe gadishmëria për përmbushjen e detyrës;

-Fotokopje e diplomave dhe dëshmive/certifikatave të kualifikimit;

-Fotokopje e pasaportës/kartë identiteti;

-Dëshmi penaliteti.

Dokumentacioni i aplikimit duhet të dërgohet i skanuar në adresën:zhvillimmesues.govtech@unitir.edu.al 

Afati i aplikimit deri më 31 gusht 2026.

The post Thirrje për Bashkëpunëtorë të jashtëm në kuadër të zbatimit të kontratës së shërbimit për realizimin e shërbimeve të ekspertizës në zbatim të “Planit të implementimit dhe të monitorimit të performancës për laboratorët Smart”, projekti GOVTECH appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Hapet thirrja për aplikime në kuadër të Programit Erasmus+ për studentët e UT-së në Universitetin e Egjeut, Greqi, për pjesëmarrje në Programin Intensiv të Kombinuar (BIP) “Transforming Nutritional Research with Artificial Intelligence”, 28 shtator – 2 tetor 2026.

Në kuadër të Programit Erasmus+ është hapur thirrja për aplikime për studentët e vitit të parë të nivelit Master në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës, për pjesëmarrje në Programin Intensiv të Kombinuar (Blended Intensive Programme – BIP) “Transforming Nutritional Research with Artificial Intelligence”, organizuar nga University of the Aegean, Department of Food Science and Nutrition, në Lemnos, Greqi.

https://pygad.fns.aegean.gr/index.php/bip/

Llojet e mobilitetit përfshijnë:

• Mobilitet të kombinuar Erasmus+ BIP për studime.

Niveli i mobilitetit për studentët:

• Master, viti i parë.

Kohëzgjatja e programit:

• 23 shtator 2026 – aktivitet online përgatitor;
• 28 shtator – 2 tetor 2026 – mobilitet fizik në Lemnos, Greqi;
• 7 tetor 2026 – aktivitet online përmbyllës.

Programi fokusohet në përdorimin e Inteligjencës Artificiale (AI) në kërkimin shkencor në fushën e ushqyerjes, duke përfshirë vlerësimin e konsumit ushqimor, përdorimin e modeleve të mëdha gjuhësore (LLM), analizën e imazheve ushqimore, ushqyerjen e personalizuar, analizën parashikuese, si dhe çështjet e etikës, paragjykimit algoritmik dhe mbrojtjes së të dhënave.

Nuk kërkohen njohuri paraprake në programim, statistikë ose analizë të të dhënave.

Gjuha e zhvillimit të programit është anglishtja.

Pjesëmarrësit që përfundojnë me sukses programin do të përfitojnë 3 ECTS dhe certifikatë pjesëmarrjeje të lëshuar nga Universiteti i Egjeut.

Dokumentet e nevojshme për aplikim për studentët:

• CV (në gjuhën angleze);
• Kopje e pasaportës;
• Vërtetim studenti;
• Listë notash;
• Letër motivimi (në gjuhën angleze);
• Certifikatë e gjuhës angleze, minimumi niveli B1.
• Dokumenti Learning Agreement: Learning-Agreement-Studente-outgoing (7).docx

*Learning Agreement është një kontratë midis universitetit të origjinës dhe aplikantit dhe shërben për të përcaktuar lëndët që do të zhvilloni në universitetin pritës. Ju duhet të plotësoni vetëm seksionin e parë ‘‘Before Mobility’’. Në tabelën A përcaktohen lëndët dhe kreditet që do të merrni në universitetin pritës ndërsa në tabelën B përcaktohet se cilat prej lëndëve të Tabelës A do të njihen në Universitetin e Tiranës kur ju të keni përfunduar periudhën e shkëmbimit.

KUJDES: Ju duhet të përzgjidhni të kryeni në Universitetin pritës lëndë të njëjta me ato që do të kryenit në semestrin e dytë në fakultetin tuaj, kjo për arsye që lëndët dhe kreditet t’ju njihen kur të ktheheni. Nëse lëndët e përzgjedhura ndryshojnë nga ato që do të zhvillonit në fakultetin tuaj semestrin e dytë, atëherë kur të ktheheni ju duhet të zhvilloni lëndët që nuk përshtaten në Universitetin e Tiranës.

Dokumenti ‘‘Learning Agreement’’ tek seksioni ‘‘Commitment’’ firmoset fillimisht nga aplikanti, më pas nga koordinatori akademik në nivel departamenti, koordinatori akademik në nivel fakulteti  dhe më pas në Rektorat nga Koordinatori Institucional i Erasmus +. Nëse studenti bën ndryshime të lëndëve gjatë mobilitetit, pjesa During mobility duhet të firmoset nga personi përgjegjës në fakultet dhe më pas nga personi përgjegjës në Rektorat.

Mbështetja financiare:

Studentët e përzgjedhur, në varësi të plotësimit të kritereve të Erasmus+ dhe fondeve të disponueshme, mund të përfitojnë mbështetje financiare për kostot e udhëtimit dhe qëndrimit gjatë periudhës së mobilitetit. Universiteti i Egjeut ka parashikuar gjithashtu fonde shtesë për pjesëmarrësit e kualifikuar.

Afati për aplikim: 28 Gusht 2026, ora 10:00.

Dokumentat duhen dorëzuar dorazi në Rektoratin e Universitetit të Tiranës, Sektorin e Marrëdhënieve me Jashtë, si dhe duhet të  dërgohen të  skanuara në  e-mailin iro@unitir.edu.al.

Universiteti i Tiranës ju uron suksese në aplikimin tuaj!

The post Hapet thirrja për aplikime në kuadër të Programit Erasmus+ për studentët e UT-së në Universitetin e Egjeut, Greqi, për pjesëmarrje në Programin Intensiv të Kombinuar (BIP) “Transforming Nutritional Research with Artificial Intelligence”, 28 shtator – 2 tetor 2026. appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Instituti i Studimeve Evropiane
• Fusha e studimit: Edukim
• Data e publikimit: 19.08.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Rafaela Marteta
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

The post Rafaela Marteta – Edukimi dhe komunikimi në arsimin shqiptar appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë, Departamenti i së Drejtës Publike
• Fusha e studimit: E Drejtë Publike
• Data e publikimit: 18.08.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Naureda Llagami
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ky disertacion ka për objekt analizën juridike të administrimit të sistemit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë, e kuptuar jo vetëm si kategori thjesht administrative, por edhe si kategori juridiko-kushtetuese, e ndërthurur ngushtësisht me parimin e ndarjes së pushteteve, me parimin e pavarësisë së pushtetit gjyqësor, me llogaridhënien institucionale dhe me detyrimin për gjykim brenda afatit të arsyeshëm. Brenda një kornize të vetme analitike, desertacionit synon të rindërtojë evoluimin kushtetues të organizimit dhe administrimit të gjykatave shqiptare, që nga shpallja e pavarësisë në vitin 1912 e deri në fazën aktuale të procesit të integrimit në Bashkimin Evropian, duke vendosur në qendër të analizës ndërhyrjen kushtetuese të vitit 2016, si pikën e shndërrimit më të rëndësishëm në historinë e qeverisjes gjyqësore shqiptare. Teza qendrore e disertacionit është analizimi i tri fazave të mëdhaja të transformimit institucional të administrimit të sistemit gjyqësor shqiptar : faza e konsolidimit fillestar të shtetit të së drejtës në periudhën para regjimit komunist, e karakterizuar nga një ndërthurje origjinale midis trashëgimisë juridike osmane dhe ndikimit të modeleve evropiane perëndimore, kryesisht atë italian; faza e shtrembërimit ideologjik gjatë regjimit komunist, në të cilën pavarësia e gjyqësorit u parashikua formalisht në tekstin kushtetues, por u zhvesh substancialisht në praktikën institucionale dhe nënvizohet ndikimi i Kushtetutës së Bashkimit Sovjetik të vitit 1936; si dhe faza e riformimit demokratik pas vitit 1991, e cila kulmoi me reformën kushtetuese të vitit 2016 si riformatim institucional i tërë sistemit të drejtësisë. Kjo reformë nuk përbën një rishikim teknik të organizimit gjyqësor, por një transformim strukturor, përmes të cilit modeli i administrimit, i ndikuar nga ekzekutivi, u zëvendësua nga modeli i vetëqeverisjes profesionale. Kontributi origjinal i disertacionit qëndron në ndërtimin e një kornize gjithëpërfshirëse interpretuese, që vendos administrimin gjyqësor shqiptar në një vazhdimësi të gjatë historiko-kushtetuese, të harmonizuar me standardet bashkëkohore evropiane, dhe që ofron, mbi këtë bazë, propozime konkrete për përmirësimin e efikasitetit gjyqësor në Republikën e Shqipërisë.

Fjalë kyçe: administrimi i sistemit gjyqësor; pavarësia e pushtetit gjyqësor; reforma kushtetuese e vitit 2016; vetëqeverisja gjyqësore; efikasiteti gjyqësor; afati i arsyeshëm; standardet evropiane

Abstract: This doctoral dissertation addresses the administration of the judicial system in the Republic of Albania, to be understood not only as a mere administrative category, but as a constitutional-legal category, closely intertwined with the principle of the separation of powers, the principle of judicial independence, institutional accountability, and the obligation to render judgment within a reasonable time. The dissertation seeks to reconstruct, within a single analytical framework, the constitutional evolution of the organization and administration of the Albanian courts, from the proclamation of independence in 1912 to the present phase of the process accession to the European Union, placing at the centre of the analysis the constitutional intervention of 2016 as the most significant transformative moment in the history of Albanian judicial governance. The central thesis of the work is that the administration of the Albanian judicial system has traversed three major phases of institutional transformation: an initial phase of consolidation of the rule of law in the period preceding the communist regime, characterised by an original interweaving of the Ottoman legal heritage and the influence of Western European models; a phase of ideological distortion during the communist regime, in which the independence of the judiciary was formally inscribed in the constitutional text, yet was substantively eroded in institutional practice; and a phase of democratic refoundation following 1991, which culminated in the 2016 constitutional reform as an architectural recasting of the entire justice system. That reform does not constitute a technical revision of judicial organization, but rather a structural transformation, through which the model of administration influenced by the executive was replaced by the model of professional self-governance. The original contribution of the work lies in the construction of a comprehensive interpretive framework, which situates Albanian judicial administration within an extended historical-constitutional continuity, harmonised with contemporary European standards, and which offers, on that basis, concrete proposals for the improvement of judicial efficiency in the Republic of Albania.

Keywords: administration of the judicial system; judicial independence; 2016 constitutional reform; judicial self-governance; judicial efficiency; reasonable time; European standards

The post Naureda Llagami – Administrimi i sistemit gjyqësor në Shqipëri në këndvështrim historik dhe krahasues appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

Në kuadër të programit Erasmus+ është hapur thirrja për aplikime për bursa për mobilitete për stafin akademik me kohë të plotë të Universitetit të Tiranës në Universitetin e Shkencave të Aplikuara Koblenz, në Gjermani, për semestrin e parë të vitit akademik 2026-2027.

https://www.hs-koblenz.de/rac/index

Llojet e mobilitetit përfshijnë:

– Shkëmbimin e stafit akademik me kohë të plotë për mësimdhënie;

Fushat:

Thirrje e hapur për mobilitet afatgjatë për personelin akademik të Departamentit të Gjuhës Angleze të Fakultetit të Gjuhëve të Huaja :

Kurset:

Periudha: 28 Shtator 2026 – 26 Nëntor 2026

Fushat:

• 02 Project Management Group 1
• 03 Project Management Group 2
• Business Communication

Të gjitha kurset duhet të mbahen në anglisht (niveli B2-C1).

Bursat përfshijnë:

-Kompensim ditor 160 euro (pas ditës se 14 granti shkon në 70% të shumës);

-Kostot e udhëtimit (në varësi të distancës midis universitetit pritës dhe atij të origjinës)

Për të përcaktuar distancën ju lutemi referohuni: http://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/tools/distance_en.htm

Dokumentet e nevojshme për aplikim për stafin akademik me kohë të plotë për mësimdhënie:

• CV + Lista e publikimeve (në gjuhën angleze);
• Kopje e Pasaportës;
• Letër motivimi (në gjuhën angleze);
• Vërtetim Punësimi (në gjuhën shqipe / angleze);
• Plan propozimi i mësimdhënies për lëndët e listuara më sipër.

Afati për aplikim: 10 Gusht 2026, ora 11:00 (German time).

Dokumentat duhen dorëzuar të skanuara në e-mailin: International@rheinahrcampus.de dhe në cc të emailit adresa: iro@unitir.edu.al.

Për më shumë informacion mbi bursat mund të na kontaktoni në adresën: iro@unitir.edu.al.

Universiteti i Tiranës ju uron suksese në aplikimin tuaj!

The post Hapet thirrja për aplikime për stafin akademik me kohë të plotë të Universitetit të Tiranës në Universitetin e Shkencave të Aplikuara Koblenz, në Gjermani, për semestrin e parë të vitit akademik 2026-2027. appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti i Informatikës
• Fusha e studimit: Informatikë
• Data e publikimit: 06.08.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Ilma Lili
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ky disertacion trajton rolin e teknikave të Inteligjencës Artificiale për të ndihmuar në realizimin e sistemeve të vendimmarrjes automatike në kontekste të ndryshme aplikative. Studimi fokusohet në analizimin e marrëdhënies ndërmjet performancës së modeleve inteligjente, transparencës së vendimeve dhe integrimit të sistemeve autonome në mjedise reale. Në kuadër të punimit janë trajtuar konceptet teorike të vendimmarrjes automatike, modelet probabilistike, teknikat e të Mësuarit të Makinës dhe të Mësuarit të Thelluar, si dhe qasjet e Inteligjencës Artificiale të Shpjegueshme (XAI). Nga ana metodologjike, disertacioni paraqet tre raste studimore kryesore. Rasti i parë trajton integrimin e metodave XAI në chatbot-e inteligjente për sektorin e hotelerisë, me qëllim rritjen e transparencës dhe besueshmërisë së vendimeve automatike. Rasti i dytë fokusohet në analizën e sentimentit nga e folura në gjuhën shqipe, duke përdorur modele të Mësuarit të Thelluar dhe përfaqësime akustike si MFCC dhe HuBERT në një kontekst me burime të kufizuara gjuhësore. Rasti i tretë propozon një framework të bazuar në konceptin e Binjakut Dixhital (Digital Twin) për monitorimin e cilësisë së ajrit në ambiente të brendshme dhe realizimin e vendimmarrjes automatike përmes sensorëve IoT, modeleve parashikuese dhe moduleve adaptive të kontrollit. Rezultatet tregojnë se teknikat e Inteligjencës Artificiale mund të përdoren në mënyrë efektive për automatizimin e proceseve vendimmarrëse, duke rritur saktësinë, shpejtësinë dhe aftësinë parashikuese të sistemeve së bashku me integrimin e metodave të shpjegueshmërisë

Fjalë kyçe: Inteligjenca Artificiale, vendimmarrja automatike, Machine Learning, Deep Learning, XAI (eXplainable AI), Digital Twin, analiza e sentimentit, IoT, HuBERT, chatbot inteligjent

Abstract: This dissertation examines the role of Artificial Intelligence techniques in supporting the implementation of automated decision-making systems across different application contexts. The study focuses on analyzing the relationship between the performance of intelligent models, decision transparency, and the integration of autonomous systems into real-world environments. Within the scope of this work, the theoretical concepts of automated decision-making, probabilistic models, Machine Learning and Deep Learning techniques, as well as Explainable Artificial Intelligence (XAI) approaches are addressed. From a methodological perspective, the dissertation presents three main case studies. The first case study examines the integration of XAI methods into intelligent chatbots for the hospitality sector, with the aim of increasing the transparency and reliability of automated decisions. The second case study focuses on speech sentiment analysis in the Albanian language by using Deep Learning models and acoustic representations such as MFCC and HuBERT within a low-resource language context. The third case study proposes a framework based on the concept of the Digital Twin for indoor air quality monitoring and the implementation of automated decision-making through IoT sensors, predictive models, and adaptive control modules. The results demonstrate that Artificial Intelligence techniques can be effectively used to automate decision-making processes by improving the accuracy, speed, and predictive capabilities of the systems, together with the integration of explainability methods.

Keywords: Artificial Intelligence, automated decision-making, Machine Learning, Deep Learning, XAI (eXplainable Artificial Intelligence), Digital Twin, sentiment analysis, IoT, HuBERT, intelligent chatbot

The post Ilma Lili – Aplikimi i teknikave të Inteligjencës Artificiale në ndihmesë të realizimit të vendimarrjes automatike appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Ekonomiksit
• Fusha e studimit: Shkencat Ekonomike
• Data e publikimit: 03.08.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Gent Sejko
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ndër pasojat kryesore të krizës financiare 2007-2009 ishte përkeqësimi i kushteve në tregjet financiare globale, shoqëruar me shpeshtimin e episodeve të rrezikut sistemik vendet e zhvilluara dhe ato në zhvillim. Këto pasoja u shfaqën në shumicën e ekonomive të botës edhe për një periudhë të konsiderueshme pas krizës. Veçanërisht në ekonomitë e vogla me tregje të pazhvilluara financiare, ku krizat shkaktojnë ndërprerje të befta të ciklit financiar dhe kredisë, stabiliteti bankar bëhet faktor thelbësor në transmetimin e politikës monetare. Literatura ka dëshmuar ndërveprimin e anasjelltë midis politikës monetare dhe stabilitetit financiar, duke ngritur pyetjen nëse politika monetare duhet të adresojë edhe objektiva të stabilitetit financiar. Ky material, përmes analizës së karakteristikave të ekonomisë dhe sistemit financiar shqiptar gjatë më shumë se dy dekadave, jep një panoramë të plotë të mënyrës se si Banka e Shqipërisë, krahas fokusit në stabilitetin e çmimeve, ka forcuar vëmendjen ndaj stabilitetit financiar. Rezultatet empirike tregojnë një lidhje të rëndësishme midis politikës monetare dhe stabilitetit financiar, si dhe ndikimin e veprimeve monetare mbi qëndrueshmërinë financiare. Studimi sugjeron se politikat makroprudenciale rrisin autonominë e politikës monetare, duke ndikuar drejtpërdrejt aktivitetin ekonomik, inflacionin dhe kursin e këmbimit, si dhe duke ulur nevojën për reagime të forta monetare.

Fjalë kyçe: Politika monetare, shëndeti bankar, politika makroprudenciale

Abstract: Among the main consequences of the 2007-2009 financial crisis was the deterioration of conditions in global financial markets, accompanied by an increase in episodes of systemic risk in developed and developing countries. These consequences were evident in most economies worldwide for a considerable period after the crisis. Especially in small economies with underdeveloped financial markets, where crises cause sudden interruptions in the financial and credit cycle, banking stability becomes an essential factor in the transmission of monetary policy. The literature has demonstrated the reciprocal interaction between monetary policy and financial stability, raising the question of whether monetary policy should also address financial stability objectives. This material, through the analysis of the characteristics of the Albanian economy and financial system over more than two decades, provides a comprehensive overview of the way in which the Bank of Albania, in addition to its focus on price stability, has strengthened its attention to financial stability. Empirical results show a significant relation between monetary policy and financial stability, as well as the impact of monetary actions on financial stability. The study suggests that macroprudential policies increase the autonomy of monetary policy, directly affecting economic activity, inflation and the exchange rate, and reducing the need for strong monetary responses.

Keywords: Monetary policy, banking health, macroprudential policy

The post Gent Sejko – Stabiliteti i çmimeve dhe stabiliteti financiar në një ekonomi të vogël, të hapur dhe me shkallë të lartë euroizimi; ndërveprimi dhe implikimet për bankën qendrore appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave Sociale, Punës dhe Politikës Sociale
• Fusha e studimit: Punë Sociale
• Data e publikimit: 24.07.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Xhulia Musta
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Vëmendja në rritje mbi të drejtat e PAK-ëve gjatë dekadave të fundit ka diktuar nevojën për transformimin e modeleve të vlerësimit të AK në mbarë botën, përfshirë Shqipërinë. Në kuadër të harmonizimit të legjislacionit dhe politikave me parimet e Konventës së OKB-së për të drejtat e PAK-ëve, si dhe nevojës për adresimin e çështjeve të efektivitetit dhe efiçencës në programin e mbrojtjes sociale, Shqipëria nisi zyrtarisht zbatimin e modelit biopsikosocial të vlerësimit të AK rreth fundit të vitit 2019. Reformimi rrënjësor i modelit të vlerësimit përligji nevojën për kryerjen së këtij studimi që synon të analizojë zbatimin e modelit biopsikosocial të vlerësimit në Shqipëri nëpërmjet eksplorimit të risive dhe sfidave të ndeshura nga profesionistët e KSHVAK-ve, PAK-ët dhe personat kyç. Nxjerrja e përfundimeve të studimit u mbështet mbi një metodologji cilësore që ndërthuri intervistat gjysëm të strukturuara me 25 profesionistë, 20 PAK-ë dhe 5 persona kyç me analizën kritike të kuadrit ligjor, institucional dhe strategjik lidhur me zbatimin e modelit biopsikosocial. Gjetjet e studimit sugjerojnë se modeli biopsikosocial i vlerësimit të AK shënon një zhvendosje rrënjësore nga një model që vlerëson diagnozën në një model që vlerëson funksionimin. Ky model, nëpërmjet ngritjes së ekipeve shumëdisiplinore me mjekë dhe punonjës socialë, e ka bërë holistik vlerësimin e AK dhe ka rikonceptuar nga themeli modelin e mbështetjes për PAK-ët përmes ndërthurjes së pagesave me shërbimet e integruara, që ofrohen në përputhje me nevojat individuale të çdo PAK-u. Megjithatë përmbushja e vizionit ambicioz për rritjen e pjesëmarrjes së PAK-ëve në shoqëri kufizohet nga pamjaftueshmëria dhe qasja e kufizuar në shërbime, veçanërisht në zonat rurale, si dhe angazhimi i strukturave publike të shërbimeve të integruara. Nga ana tjetër, pagesat nuk arrijnë të mbulojnë në mënyrë efektive nevojat e shumta të fëmijëve dhe të rriturve me AK. Sfidat sugjerojnë nevojën për pasurimin e shportës së shërbimeve në nivel kombëtar, angazhimin dhe mirëkoordinimin mes strukturave, si dhe rivlerësimin e masës së mbështetjes për fëmijët dhe të rriturit me AK, në mënyrë që të garantohet një nivel dinjitoz jetese dhe integrim në shoqëri.

Fjalë kyçe: PAK, biopsikosocial, AK, shërbime të integruara

Abstract: The increasing focus on the rights of persons with disabilities (PwDs) in recent decades has led to the need to transform disability assessment models worldwide, including in Albania. Within the framework of harmonising legislation and policies with the principles of the UN Convention on the PwDs, as well as addressing issues of effectiveness and efficiency in the social protection programme, Albania initiated the implementation of the biopsychosocial model towards the end of 2019. The fundamental reform of the assessment model justified the need to undertake this study, which aims to analyse the implementation of the biopsychosocial assessment model in Albania by exploring the innovations and challenges encountered by multidisciplinary team professionals, PwDs, and key informants. The study’s findings are based on a qualitative methodology combining semi-structured interviews with 25 professionals, 20 PwDs, and 5 key informants, alongside a critical analysis of the legal, institutional, and strategic framework related to the implementation of the biopsychosocial model. The findings suggest that the biopsychosocial model of disability assessment marks a fundamental shift from a diagnosis-based model to a functioning-based model. Through the establishment of multidisciplinary teams composed of doctors and social workers, this model has made disability assessment more holistic and has fundamentally reconceptualised the support model for PwDs by linking cash benefits with integrated services provided in accordance with the individual needs of each individual. However the fulfilment of the ambitious vision to increase the participation of PwDs in society is constrained by the insufficient availability and limited accessibility of services, particularly in rural areas, as well as the limited engagement of public institutions responsible for integrated service provision. On the other hand, financial benefits do not effectively cover the needs of children and adults with disabilities. These challenges highlight the need to expand the service package at the national level, ensure effective engagement and coordination among institutions, and reassess the level of support for children and adults with disabilities in order to guarantee a dignified standard of living and full social inclusion.

Keywords: PwDs, biopsychosocial, disability, integrated services

The post Xhulia Musta – Reforma e aftësisë së kufizuar në Shqipëri: risitë dhe sfidat e zbatimit të modelit biopsikosocial të vlerësimit të aftësisë së kufizuar appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave Sociale, Departamenti i Sociologjisë
• Fusha e studimit: Sociologji
• Data e publikimit: 23.07.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Anisa Jenishaj (Agastra)
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ky studim analizon proceset e integrimit të emigrantëve shqiptarë në Itali dhe Gjermani pas vitit 1990, duke ofruar një pasqyrë krahasuese të përvojave dhe sfidave të tyre në dy shoqëri pritëse me tradita dhe struktura institucionale të ndryshme. Emigracioni shqiptar ka njohur një rritje të ndjeshme ndër vite, duke kaluar nga emigrantë kryesisht të pakualifikuar në një përbërje më të larmishme që përfshin profesionistë dhe studentë. Italia dhe Gjermania përfaqësojnë destinacione historike dhe aktuale, me modele të ndryshme integrimi: Italia ofron një integrim social më të butë dhe më të lidhur me komunitetin, por me kufizime në tregun e punës, ndërsa Gjermania siguron mundësi më të strukturuara për integrim ligjor dhe ekonomik, por përballet me distanca kulturore dhe sociale më të mëdha. Analiza mbështetet në metodologjinë cilësore, duke gërshetuar rishikimin e literaturës me 50 intervista me emigrantë shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Itali dhe Gjermani, si dhe 6 intervista me specialistë të emigracionit. Studimi përdor konceptet e integrimit, ankorimit social dhe kapitalit social për të shqyrtuar mënyrën se si emigrantët ndërveprojnë me institucionet, tregun e punës dhe komunitetet pritëse. Rezultatet tregojnë se integrimi ndikohet nga gjinia, arsimi, punësimi, njohja e gjuhës dhe rrjetet sociale. Sfidat kryesore përfshijnë dallimet kulturore, pengesat burokratike, izolimin social dhe vështirësitë gjuhësore, ndërsa lehtësitë lidhen me mundësitë për zhvillim dhe një sistem të perceptuar si meritokratik. Integrimi paraqitet si proces dinamik dhe relacional, me dallime të dukshme midis Italisë dhe Gjermanisë që burojnë nga modelet dhe kushtet e ndryshme të integrimit. Studimi sugjeron që Republika e Shqipërisë të luajë një rol aktiv përmes bashkëpunimit me shoqatat e diasporës dhe promovimit të identitetit kulturor, ndërsa Italia dhe Gjermania të forcojnë politikat integruese përmes përmirësimit të aksesit në tregun e punës, njohjes së kualifikimeve, përforcimit të integrimit gjuhësor dhe arsimor dhe luftës kundër diskriminimit. Bashkëpunimi shumënivelësh ndërmjet institucioneve shtetërore, organizatave të emigrantëve dhe shoqërisë civile identifikohet si një faktor kyç për krijimin e politikave më efektive dhe gjithëpërfshirëse. Në këtë kuadër, integrimi i emigrantëve shqiptarë shihet si një proces i përbashkët përgjegjësie ndërmjet vendit të origjinës dhe vendeve pritëse, që kontribuon në mirëqenien individuale, kohezionin social dhe zhvillimin e qëndrueshëm të shoqërive përkatëse

Fjalë kyçe: integrim, emigrantë shqiptarë, ankorim social, kapital

Abstract: This study examines the integration processes of Albanian migrants in Italy and Germany after 1990, offering a comparative perspective on their experiences and challenges in two host societies with distinct traditions and institutional structures. Over time, Albanian migration has shifted from predominantly low- skilled migrants to a more diverse population that includes professionals and students. Italy and Germany serve as both historical and contemporary destinations, with differing integration models: Italy provides softer social integration closely linked to the community but faces labor market limitations, while Germany offers structured legal and economic integration opportunities, yet exhibits greater cultural and social distances. The research employs a qualitative methodology, combining literature review with 50 interviews with Albanian migrants and six interviews with migration specialists. Key concepts such as integration, social anchoring, and social capital are used to analyze how migrants interact with institutions, the labor market, and host communities. Findings indicate that integration is influenced by gender, education, employment status, language proficiency, and social networks. The main challenges include cultural differences, bureaucratic barriers, social isolation, and language difficulties, while facilitating factors are mainly related to opportunities for personal and professional development and a system perceived as meritocratic. Integration emerges as a dynamic and relational process, with notable differences between Italy and Germany stemming from their distinct integration models and conditions. The study recommends that the Republic of Albania take an active role by collaborating with diaspora associations and promoting cultural identity, while Italy and Germany strengthen integration policies through improved labor market access, recognition of foreign qualifications, language and educational support, and anti- discrimination measures. Multi-level cooperation among state institutions, migrant organizations, and civil society is crucial for designing effective and comprehensive policies. Overall, the integration of Albanian migrants is framed as a shared responsibility between the country of origin and host countries, contributing to individual well-being, social cohesion, and sustainable development

Keywords: integration, Albanian migrants, social anchoring, social

The post Anisa Jenishaj – Profile të integrimit të emigrantëve shqiptarë në shoqëri të vendeve perëndimore: faktorë ndihmës dhe pengues appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Drejtësisë, Departamenti i të Drejtës Civile
• Fusha e studimit: E Drejtë Civile
• Data e publikimit: 23.07.2026
• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Lira Spiro
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti: Ky disertacion eksploron sfidat dhe mundësitë në trajtimin juridik të pronësisë industriale nën këndvështrimin e së drejtës ndërkombëtare private, duke u fokusuar në juridiksionin dhe ligjin e zbatueshëm për markat dhe patentat. Parimi i territorialitetit analizohet si një shtyllë themelore që rregullon krijimin dhe mbrojtjen e këtyre të drejtave, duke nxjerrë në pah kufizimet që dalin në kontekste ndërkombëtare dhe rastet trans-nacionale. Pjesa qendrore e punimit trajton juridiksionin ekskluziv për regjistrimin dhe vlefshmërinë e të drejtave të pronësisë industriale, duke u bazuar në rregulloret e BE-së si Rregullorja e Brukselit Ia dhe instrumente ndërkombëtare si Konventa e Parisit dhe Marrëveshja TRIPS. Disertacioni identifikon mangësitë në harmonizimin ndërkombëtar dhe konfliktet që lindin nga interpretimi i ndryshëm i ligjeve kombëtare. Në mënyrë të veçantë, analiza thekson rëndësinë e ligjit të zbatueshëm në përcaktimin e të drejtave dhe detyrimeve të palëve, duke u fokusuar në rolin e vendit të regjistrimit si faktori kryesor përcaktues. Gjithashtu, diskutohen rastet gjyqësore më të rëndësishme dhe jurisprudenca për të ilustruar kompleksitetin e këtyre çështjeve. Në epokën dixhitale, disertacioni adreson sfidat që vijnë nga shkeljet online të të drejtave të pronësisë industriale dhe propozon reforma ligjore për të trajtuar këto problematika. Rekomandimet përfshijnë nevojën për harmonizim më të mirë ndërkombëtar, forcimin e legjislacionit shqiptar dhe zhvillimin e qasjeve të reja përmes mekanizmave të specializuar ndërkombëtarë. Ky disertacion përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në fushën e së drejtës ndërkombëtare private, duke ofruar udhëzime praktike dhe teorike për zhvillimin e mëtejshëm të kuadrit juridik të pronësisë industriale.

Fjalë kyçe: Juridiksioni; Ligji i zbatueshëm; Territorialiteti; Pronësia industriale; Harmonizimi ndërkombëtar

Abstract: This dissertation explores the challenges and opportunities in addressing the legal aspects of industrial property under the perspective of private international law, focusing on jurisdiction and the applicable law for trademarks and patents. The principle of territoriality is analysed as a fundamental pillar governing the creation and protection of these rights, highlighting the limitations arising in international contexts and transnational cases. The central part of the dissertation examines exclusive jurisdiction for the registration and validity of industrial property rights, drawing upon EU regulations such as the Brussels I Regulation and international instruments like the Paris Convention and the TRIPS Agreement. The dissertation identifies gaps in international harmonization and conflicts arising from differing interpretations of national laws. In particular, the analysis underscores the importance of applicable law in determining the rights and obligations of the parties, emphasizing the role of the place of registration as the primary determining factor. Additionally, significant case law and jurisprudence are discussed to illustrate the complexity of these issues. In the digital era, the study addresses challenges arising from online infringements of industrial property rights and proposes legal reforms to tackle these issues. The recommendations include the need for improved international harmonization, strengthening Albanian legislation, and developing new approaches through specialized international mechanisms. This dissertation represents a significant contribution to the field of private international law, offering practical and theoretical guidance for the further development of the legal framework for industrial property.

Keywords: Jurisdiction; Applicable Law; Territoriality; Industrial Property; International Harmonization

The post Lira Spiro – Pronësia industriale në këndvështrimin e të drejtës ndërkombëtare private. Markat dhe patentat appeared first on UNIVERSITETI I TIRANËS.