Titulli i Disertacionit: STAGFLACIONI – SI RISK QË SHOQËRON TË ARDHMEN E EKONOMISË SHQIPTARE
Autori: Blisard ZANI
-
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Financës
-
Fusha e studimit: Financë
-
Data e publikimit: 07.01.2026
-
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe
© E drejta e autorit: Blisard ZANI
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës
👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)
Absrakt:
Përgjatë tre dekadave të fundit, ekonomia shqiptare ka pësuar ndryshime dinamike në terma të organizimit, strukturës ekonomike dhe treguesve që vlerësojnë ekonominë si një e tërë. Brenda kuadrit makroekonomik, disa nga treguesit kryesorë si inflacioni, papunësia dhe rritja ekonomike zënë një rol të veçantë. Në kushtet e luhatjeve të ciklit ekonomik, kombinimi i inflacionit të shtuar, papunësisë në rritje dhe rënies ekonomike shfaq tendencën e prezencës së fenomenit të stagflacionit brenda një ekonomie. Ky disertacion prezanton një parashtrim të thelluar teorik të parakushteve të stagflacionit, idetë kryesore të shkollave bazë të mendimit në lidhje me dukurinë e stagflacionit, lindjen e këtij fenomeni, si dhe faktorët kryesorë që imapktojnë atë.
Në vijim, punimi vlerëson Indeksin e Mjerimit për serinë kohore të të dhënave për ekonominë shqiptare sipas tre metodologjive të ndryshme, si dhe llogarit për herë të parë një Indeks të Ponderuar të Stagflacionit për realitetin ekonomik të Shqipërisë. Duke shtuar, disertacioni prezanton edhe një model parashikimi (ARMA) duke konfirmuar praninë e një risku domethënës nga stagflacioni në të ardhmen e ekonomisë së vendit tonë. Për plotësimin e analizës së pasojave të stagflacionit në ekonomi, janë analizuar sipas një modeli të strukturuar të vektorëve autoregresivë (SVAR) për matjet e efekteve të goditjeve nominale dhe reale në kursin e këmbimit mes euros dhe lekut, si dhe mbi normat nominale dhe reale të interesit mesatar të huave për ekonominë shqiptare në tre dekadat e fundit.
Ky disertacion nxjerr disa përfundime me vlerë në lidhje me fenomenin e stagflacionit në ekonominë shqiptare, si dhe rekomandon disa zgjidhje praktike në kuadër të politikave makrofiskale që duhet të ndërmarrin institucionet e politikëbërjes financiare në Shqipëri.
Fusha:
FINANCË (Makro Financat)
Fjalët kyce:
Stagflacion, Indeksi i Mjerimit, Indeksi i Ponderuar i Stagflacionit, modeli ARMA, modeli SVAR, etj.
Abstract
Over the past three decades, the Albanian economy has undergone dynamic changes in terms of organization, economic structure, and the indicators used to assess the economy as a whole. Within the macroeconomic framework, some of the key indicators such as inflation, unemployment, and economic growth hold a pivotal role. In the context of economic cycle fluctuations, the combination of rising inflation, increasing unemployment and economic decline reveals the tendency of stagflation to emerge within an economy. This dissertation presents an in-depth theoretical overview of the preconditions for stagflation, the main ideas of the major schools of thought, its emergence and the key factors that influence it.
Furthermore, the study evaluates the Misery Index using time series data for the Albanian economy based on three different methodologies, and for the first time calculates a Weighted Stagflation Index for Albania’s economic data. Moreover, the dissertation also presents a forecasting model (ARMA), confirming the presence of a significant moderate risk of stagflation in the future of the country’s economy. To complete the analysis of the effects of stagflation on the economy, a structured vector autoregression model (SVAR) is used to measure the impact of nominal and real shocks on the exchange rate between the euro and the Albanian lek, as well as on the nominal and real average interesit rates on loans in the Albanian economy over the past three decades.
This dissertation draws several valuable conclusions regarding the phenomenon of stagflation in the Albanian economy and recommends practical solutions within the framework of macro-fiscal policies that should be undertaken by the country’s financial policymaking institutions.
Field of study:
FINANCE (Macro Finances)
Keywords:
Stagflation, Misery Index, Weighted Stagflation Index, ARMA model, SVAR model, etc.