Titulli i Disertacionit: KRAHASIMI I HIPERPARAMETRAVE ME METODA OPTIMIZUESE DUKE PËRDORUR ANALIZËN BEJESIANE 

Autori: Blerina BOÇI 

• Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Shkencave të Natyrës, Departamenti: Kimi Industriale

• Fusha e studimit: Shkencat e Natyrës, Matematikë e Aplikuar

• Data e publikimit: 10/06/2026

• Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Blerina BOÇI 

Publikuar nga Universiteti i Tiranës. Bazuar në aktet ligjore,rregulloreve dhe politikave të UT-ës.

👉Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

 

PËRMBLEDHJE
Optimizimi bejesian është një teknikë e avancuar, e cila ka gjetur përdorim në zgjidhjen
e problemeve të optimizimit global, me zbatim në fusha të ndryshme, si shkenca,
inxhinieria, ekonomia dhe më gjerë. Kjo metodë është në veçanti e dobishme në rastet
kur funksioni objektiv është i kushtueshëm për t’u vlerësuar dhe nuk njihet në formë
analitike. Zhvillimi i sistemeve kompjuterike dhe rritja e përdorimit të inteligjencës
artificiale kanë rritur nevojën për përdorimin e metodave të ndryshme optimizuese. Në
nxënien automatike, optimizimi i hiperparametrave është një proces thelbësor për
përmirësimin e performancës së modeleve. Në këtë drejtim, optimizimi bejesian
konsiderohet si një metodë efikase, e cila luan një rol të rëndësishëm në nxënien
automatike, duke mundësuar optimizimin automatik të hiperparametrave. Kjo metodë
bazohet në modele probabilitare, zakonisht procese gausiane, të cilat përdoren për të
përafruar funksionin objektiv dhe për të vlerësuar pasigurinë e parashikimeve.
Nëpërmjet funksioneve të përftimit, BO eksploron zona të reja të hapësirës së kërkimit
dhe shfrytëzon zonat premtuese të identifikuara më parë. Ky proces bazohet në
informacionin e përftuar nga vlerësimet e mëparshme të funksionit objektiv, me qëllim
gjetjen e zgjidhjes optimale.
Ky disertacion fokusohet në optimizimin e hiperparametrave të modeleve të nxënies
automatike dhe në optimizimin e parametrave të algoritmeve optimizuese.
Metodologjia e propozuar zbatohet në tre drejtime kryesore: (i) në modele regresi për
parashikimin e pagave me të dhëna reale nga INSTAT; (ii) në modele klasifikimi duke
përdorur të dhëna demografike dhe të dhëna nga një anketë studentore; (iii) në
optimizimin e parametrave të algoritmeve evolucionare DE dhe PSO në probleme
inxhinierike me kufizime. Rezultatet eksperimentale tregojnë përmirësime të dukshme
në performancë dhe qëndrueshmëri, të konfirmuara nëpërmjet testeve dhe analizave
statistikore. Këto përfundime konfirmojnë efektivitetin e optimizimit bejesian në
trajtimin e problemeve komplekse në kontekste reale.
Fjalë kyçe: Optimizimi bejesian, nxënie automatike, regres, klasifikim, model,
parametër, hiperparametë