Fabjola DORRI - MODELI I VLERËSIMIT TË QËNDRUESHMËRISË NË SEKTORIN E NDËRTIMIT TË PASURIVE TË PALUAJTSHME: RASTI I INVESTIMEVE STRATEGJIKE NË SHQIPËRI

Titulli i Disertacionit: MODELI I VLERËSIMIT TË QËNDRUESHMËRISË NË SEKTORIN E NDËRTIMIT TË PASURIVE TË PALUAJTSHME: RASTI I INVESTIMEVE STRATEGJIKE NË SHQIPËRI

Autori: Fabjola DORRI

Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Statistikës dhe Informatikës së Zbatuar
Fusha e studimit: Sisteme Informacioni Ekonomi
Data e publikimit: 01.09.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe

© E drejta e autorit: Fabjola DORRI

Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

Abstrakti

Sektori i pasurive të paluajtshme në Shqipëri përbën shtyllën themelore të rritjes ekonomike, megjithatë zgjerimi i tij i përshpejtuar nuk mbështetet nga instrumente të vlefshme për matjen e qëndrueshmërisë së investimeve. Ky studim harton dhe vërteton Modelin e Vlerësimit të Integruar të Qëndrueshmërisë (ISAM, nga ang. Integrated Sustainability Assessment Model) për sektorin e pasurive të paluajtshme në Shqipëri, duke përdorur investimet strategjike si rast studimor empirik. Metodologjia përfshin pesë faza rigoroze: rishikim sistematik nëpërmjet protokollit PRISMA (67 studime, 46 indikatorë fillestarë), përshtatje vendore, vlerësimit të përmbajtjes nëpërmjet metodës CVI (n=85 ekspertë), përcaktim i peshave nëpërmjet metodës SWARA (n=78 ekspertë) dhe analizë qëndrueshmërie nëpërmjet simulimit Monte Carlo (10,000 përsëritje). Gjetjet vërtetuan 18 indikatorë të vlefshëm (I-CVI ≥ 0.78; S-CVI/Ave = 0.846), pajtim të lartë midis ekspertëve (W = 0.79–0.86; p < 0.001) si dhe qëndrueshmëri të lartë në renditje (77.8%). Hierarkia dimensionale (EC 32.4% > EN 27.8% > SO 23.5% > TE 16.3%) dëshmon se ekonomitë në zhvillim i japin përparësi qëndrueshmërisë ekonomike ndaj asaj mjedisore, duke ofruar kështu një bazë empirike për kornizën globale të qëndrueshmërisë. Kontributi shtrihet në tri plane: teorik (hierarkia e qëndrueshmërisë si dukuri e kushtëzuar nga niveli i zhvillimit ekonomik), metodologjik (protokoll gjithëpërfshirës dhe i riprodhueshëm CVI-SWARA-Monte Carlo) dhe praktik (mjet vendimmarrës në shërbim të KIS-it dhe AIDA-s, i riprodhueshëm në vendet e Ballkanit Perëndimor me profil zhvillimor të ngjashëm).

Fusha: This research develops and validates the Integrated Sustainability Assessment Model (ISAM) for the real estate sector in Albania, combining content validity assessment (CVI), criterion weighting (SWARA) and robustness analysis (Monte Carlo), within the framework of applied economics and sustainable development.

Fjalët kyçe: vlerësim i qëndrueshmërisë; pasuri të paluajtshme; ekonomi në zhvillim; vendimmarrje me shumë kritere; SWARA; verifikim i përmbajtjes; simulim Monte Carlo.

JEL Code: C44, O18, R30

Abstract

The real estate sector in Albania constitutes a fundamental pillar of economic growth; however, its rapid expansion has not been matched by validated instruments for evaluating the sustainability of investments. This study constructs and verifies the Integrated Sustainability Assessment Model (ISAM) for the real estate sector in Albania, employing strategic investments as the empirical case study. The methodology encompasses five rigorous stages: systematic review adhering to the PRISMA protocol (67 studies, 46 initial indicators), local contextualization, content validation using the CVI method (n=85 experts), criterion weighting using the SWARA method (n=78 experts), and robustness analysis via Monte Carlo simulation (10,000 iterations). Findings verified 18 valid indicators (I-CVI ≥ 0.78; S-CVI/Ave = 0.846), strong expert consensus (W = 0.79–0.86; p < 0.001), and high-ranking stability (77.8%). The dimensional hierarchy (EC 32.4% > EN 27.8% > SO 23.5% > TE 16.3%) reveals that transition economies favour economic sustainability over environmental sustainability, thereby providing empirical grounding for the global sustainability framework. The contribution spans three dimensions: theoretical (the sustainability hierarchy as a context-sensitive phenomenon shaped by the stage of economic development), methodological (a comprehensive and reproducible CVI-SWARA-Monte Carlo protocol), and practical (a decision-support tool serving KIS and AIDA, transferable to Western Balkan countries sharing comparable developmental profiles).

Field of study: Applied Economics and Sustainable Development

Keywords: sustainability assessment; real estate sector; transition economies; multi-criteria decision-making; SWARA; content verification; Monte Carlo simulation.

JEL Code: C44, O18, R30