Titulli i Disertacionit: Ciklet politike buxhetore dhe qëndrueshmëria buxhetore: Rasti i Shqipërisë
Autori: Desantila MUJA
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Ekonomisë, Departamenti i Ekonomiks
Fusha e studimit: Ekonomiks
Data e publikimit: 09.11.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqipe
© E drejta e autorit: Desantila MUJA
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës
👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)
Abstrakti
Ky kërkim synon të hetojë ciklin politik buxhetor në qeverisjen qendrore dhe vendore në Shqipëri përmes një analize shumëdimensionale, si dhe ndikimin e tij në qëndrueshmërinë buxhetore e plotësuar me një analizë krahasuese me rajonin e Ballkanit Perëndimor. Analiza shqyrton nëse manipulimi fiskal ndodh kryesisht përmes shpenzimeve apo të ardhurave, dhe identifikon nëse intensiteti i sjelljes fiskale oportuniste ndryshon midis zgjedhjeve të rregullta dhe atyre të parakohshme në vendet e Ballkanit Perëndimor. Hulumtimi përdor Metodën Katrorëve më të Vegjël për të vlerësuar modelet e qeverisjes qendrore të të dhënave vjetore gjatë periudhës 1993-2024, ndërsa Metoda e Përgjithësuar e Momenteve (GMM) përdoret për të dhënat e panelit dinamik të qeverisjes vendore gjatë periudhës 2017-2024 dhe vendet e Ballkanit Perëndimor gjatë periudhës 2005-2024. Të dhënat konfirmojnë praninë e cikleve politike buxhetore në Shqipëri, megjithëse madhësia dhe forma e tyre ndryshojnë sipas nivelit të qeverisjes, ndërsa zgjedhjet e rregullta dhe të parakohshme shfaqin reagime të ndryshme fiskale, edhe pse të parëndësishme. Ndërkohë, një cilësi më e madhe institucionale zvogëlon madhësinë e ciklit politik buxhetor, duke rritur kështu qëndrueshmërinë buxhetore. Gjetjet sugjerojnë që politikëbërësit duhet të forcojnë rregullat fiskale, transparencën dhe llogaridhënien, autonominë fiskale lokale dhe cilësinë institucionale për të promovuar financa publike të qëndrueshme dhe për të zvogëluar manipulimin fiskal të motivuar politikisht.
Fusha: Shkenca ekonomike
Fjalët kyce: Cikli politik buxhetor, qëndrueshmëria buxhetore, analizë empirike, sjellje fiskale oportunistike, qeverisje qendrore dhe lokale
Abstract
The research aims to investigate the political budget cycle at both the central and local government in Albania through a multidimensional analysis and its impact on budget sustainability, complemented by a comparative assessment across the Western Balkan region. The analysis examines whether fiscal manipulation occurs mostly through the expenditure or revenue side and identifies whether the intensity of the opportunistic fiscal behaviour differs between regular and snap elections in the Western Balkan countries. The research employs the Least Squares method to estimate central government models using annual data from 1993–2024, while Generalized Method of Moments (GMM) is used for dynamic panel data of Albanian local government covering the period 2017-2024 and Western Balkan countries during the period 2005-2024. The data confirms the presence of the political budget cycles in Albania, although their size and shape vary by governance level, whereas regular and snap elections show diverse fiscal reactions, even though insignificant. Meanwhile, greater institutional quality appears to minimize the magnitude of political budget cycle, thereby enhancing the budget sustainability. The findings suggest that policymakers should strengthen fiscal rules, transparency and accountability, local fiscal autonomy, and institutional quality to promote sustainable public finances and reduce politically motivated fiscal manipulation.
Field of study: Economic sciences
Keywords: Political budget cycle, budget sustainability, empirical analysis, opportunistic fiscal behaviour, central and local government