Donika KOÇI - KONTAKTET E GJUHËS GREKE DHE GJUHËS SHQIPE VËSHTRUAR NË KUSHTET E DYGJUHËSISË NË LIDHJE ME STRUKTURAT GJUHËSORE DHE DIDAKTIKO–ARSIMORE - UNIVERSITETI I TIRANËS

Donika KOÇI – KONTAKTET E GJUHËS GREKE DHE GJUHËS SHQIPE VËSHTRUAR NË KUSHTET E DYGJUHËSISË NË LIDHJE ME STRUKTURAT GJUHËSORE DHE DIDAKTIKO–ARSIMORE

Titulli i Disertacionit: KONTAKTET E GJUHËS GREKE DHE GJUHËS SHQIPE VËSHTRUAR NË KUSHTET E DYGJUHËSISË NË LIDHJE ME STRUKTURAT GJUHËSORE DHE DIDAKTIKO–ARSIMORE

Autori: Donika KOÇI
Institucioni: Universiteti i Tiranës, Fakulteti i Gjuhëve të Huaja, Departamenti i Gjuhës Greke
Fusha e studimit: Shkenca Gjuhësore
Data e publikimit online: 16.11.2026
Disertacioni gjendet i publikuar në Gjuhën Shqip

© E drejta e autorit: Donika KOÇI
Publikuar nga Universiteti i Tiranës
Bazuar në aktet ligjore, rregulloreve dhe politikave të UT-ës

👉 Klikoni këtu për të parë disertacionin e plotë (PDF)

 

PARATHËNIE

Minoriteti Etnik Grek në Shqipëri jeton në treva kompakte të zonave jugore të vendit, kryesisht në rrethet e Gjirokastrës, Sarandës, Delvinës dhe Përmetit, por është i shpërndarë edhe në rrethe të tjera të Shqipërisë, veçanërisht në qendrat urbane. Historikisht, ky minoritet ka ruajtur dhe zhvilluar gjuhën amtare greke, kulturën dhe traditat e tij, si dhe arsimin në të dyja gjuhët – greke dhe shqipe.

Si shtetas shqiptarë, pjesëtarët e Minoritetit Etnik Grek (shkurt: MEG) kanë nevojë për një arsim dygjuhësh, i cili u mundëson fëmijëve minoritarë të marrin pjesë në mënyrë aktive, me dinjitet dhe në kushte të barabarta në jetën ekonomiko-shoqërore, politike dhe kulturore të vendit.

Qeveritë shqiptare, në periudha të ndryshme historike dhe në varësi të kushteve politike, kanë hartuar politika të ndryshme arsimore për arsimin e MEG-ut. Këto politika nuk kanë qenë gjithmonë të qëndrueshme dhe shpesh kanë ndryshuar, duke krijuar herë pas here situata të tensionuara dhe konfliktuale në minoritet.

Problematika e dygjuhësisë dhe e arsimit dygjuhësh përbën një fushë studimore me rëndësi të veçantë, pasi mbart njëkohësisht përmasa shkencore, shoqërore dhe praktike. Kjo temë është veçanërisht aktuale dhe e ndjeshme për rajonin jugor të Shqipërisë, ku jeton dhe vepron MEG-u.

Në këtë punim trajtohen çështjet që lidhen me funksionimin e dygjuhësisë dhe me mësimdhënien nga disa këndvështrime: nga këndvështrimi shkencor dhe gjuhësor, që synon të analizojë natyrën dhe llojet e dygjuhësisë; nga këndvështrimi ligjor, që shqyrton bazën normative dhe politikat shtetërore në lidhje me arsimin e minoriteteve; si dhe nga këndvështrimi pedagogjik dhe didaktik, që përqendrohet në aspektet praktike të procesit mësimor.

Gjithashtu, në këtë studim trajtohen fillesat dhe zhvillimi historik i arsimimit dygjuhësor në shkollat e MEG-ut në Shqipëri, duke vënë theksin në mënyrat se si ky arsimim realizohet në ditët e sotme dhe në sfidat që e shoqërojnë atë në kontekstin bashkëkohor. Duke qenë vetë dygjuhëshe dhe duke njohur nga afër realitetin shoqëror, gjuhësor dhe arsimor në trevat e MEG-ut në Shqipëri, kam synuar që kjo tematikë të trajtohet në mënyrë sa më të plotë dhe të argumentuar, në një fushë ku deri më sot studimet kanë qenë të pakta ose fragmentare.

Përmes këtij punimi hulumtohen aspekte të reja të teorisë së dygjuhësisë, si dhe analizohet kontakti diakronik dhe sinkronik midis gjuhës greke dhe asaj shqipe, duke u fokusuar në pasojat që ky kontakt ka sjellë në përdorimin gjuhësor dhe në procesin arsimor. Po ashtu, punimi shqyrton mësimdhënien e të dy gjuhëve në kontekstin e arsimit të MEG-ut, duke vënë në dukje vështirësitë dhe sfidat që hasen në zbatimin praktik të arsimit dygjuhësor në shkollat e këtij komuniteti.

Rezultatet e sjella në këtë punim, që lidhen me dygjuhësinë, me modelet e arsimimit të nxënësve të MEG-ut, si edhe me arsimimin e nxënësve me origjinë shqiptare që ndjekin shkollat e minoritetit, kanë rëndësi të veçantë për nxjerrjen e përfundimeve

dhe formulimin e rekomandimeve me vlerë praktike edhe për autoritetet arsimore minoritare dhe shtetërore.

Tërësia e konkluzioneve që rrjedhin nga ky trajtim pritet të kontribuojë në përmirësimin e procesit didaktik, duke synuar përvetësimin e gjuhës amtare dhe të gjuhës zyrtare në një nivel më të lartë. Një arsimim i tillë ndihmon jo vetëm në zhvillimin e kompetencave gjuhësore të nxënësve, por edhe në formimin e tyre qytetar dhe në integrimin e plotë në shoqërinë bashkëkohore.

Qëllimi kryesor i arsimit në institucionet e MEG-ut, në kontekstin aktual, është zotërimi dhe përdorimi i barabartë i të dy gjuhëve, si kusht thelbësor për vazhdimin me sukses të studimeve në të gjitha nivelet arsimore, si në Shqipëri, ashtu edhe në Greqi.

Uni Education by Shark Themes